Het is de televisieziekte van deze tijd. In elk realityprogramma wordt hetzelfde vormpje gebruikt. Niemand die het aandurft om iets aan de kijker over te laten. Het moet zo expliciet mogelijk en dus krijg je bij alles wat je ziet ook te horen wat je ziet en hoe dit alles te ervaren.
Quotes!
'Toen kwamen we bij een hoge berg. Die moesten we opklimmen. Een moeilijke opdracht. Ik vond het heel zwaar. Pietje was buiten adem. Die ging helemaal stuk.'
En wat zien we? Een hoge berg. Kandidaten die naar boven klauteren. Hijgende mensen. Pietje die stil staat, gebukt, met zijn handen op de knieën, een rode kop, zweet en heel erg hijgen. Zo te zien kan hij geen boe of bah meer zeggen.
En we zien Piet in beeld. Een close up. Interviewshot voor een (chromakey) achtergrondwandje of zwart doek. Ook hij is aan het eind van de dag tot in den treure 'gekwoot' door de redactie. Dit soort algemene beschouwingen of testimonials zijn het gemakzuchtige cement van real-life programma's. Hiermee krijg je in de montage alles aanelkaar.
'Phoehey. Ik had het even zwaar. Ik kon niet meer', zegt Piet. 'Het werd me zwart voor de ogen.'
We zien Piet op de grond liggen.
'Ik raakte in paniek', zegt de andere kandidaat in de camera. 'Ik dacht, die gaat dood!' Dezelfde kandidaat rent op de berg gillend heen en weer. Ze is duidelijk in paniek en roept 'Piet gaat dood! Piet gaat dood!'
Het is allemaal twee keer dubbelop. Je ziet de scène en dan komen die quotes er nog eens overheen.
Aan het eind van een draaidag gaat de presentator naar huis en neemt een redacteur het over. Alles wat er eerder op deze dag is gedaan wordt uitgebreid doorgenomen. Hier en daar worden wat woorden in de mond gelegd, crisismomentjes gesuggereerd en er wordt vooral geprobeerd om de hoofdpersoon over anderen te laten oordelen. En of ze de vraag in het antwoord kunnen herhalen.
'Kan je vertellen waarom je zo'n moeite hebt met je schoonmoeder?'
'Ik heb moeite met mijn schoonmoeder, omdat...'
Het is niet moeilijk om kandidaten zo ver te krijgen dat ze dingen zeggen die ze normaal niet hardop zouden uitspreken. Of het nou bij Oh Oh Cherso is, The Bachelor, Hollands Next Topmodel of Boer Zoekt Vrouw. Zelfs bij mijn favoriete programma Wie is de Mol? kunnen ze het niet laten.
In combinatie met een spannend muziekje wordt het al snel dramatisch. Hier en daar ondersteund met een beeld in slow motion of flash backs in zwart-wit.
Het zou aardig zijn om op deze manier eens een programma te maken over Omroepland. Een kritische kijk achter het scherm om de kijker te tonen hoe dit soort televisie gemaakt wordt. Wat er allemaal bij komt kijken en hoe bijvoorbeeld realityshows tot stand komen. Hoe 'kwoot' je iemand en hoe maak je van langdradige interviews hapklare brokken die zorgen voor het dramatische element of de juiste spanningsboog?
Je moet van goede huize komen om ervaren televisiemakers in de val te lokken, maar het kan best. Ik weet zeker dat het een aardige rel zou opleveren. Maar op deze spiegel zitten ze in Hilversum helemaal niet te wachten en de mensen die zo'n kritisch programma maken krijgen het daarna moeilijk om ergens anders in Hilversum aan de bak te komen.
Ik had het hierover met collega's en toen wees iemand mij op het boek 'Niet te Filmen' van Barbara Kuipers. Zij werkte zeven jaar als verslaggeefster voor programma's als Temptation Island, Dames in de Dop en Peking Express. In haar debuutroman geeft ze een onthullend kijkje achter de schermen van reality-tv. Van het boek is 70 procent op haar eigen ervaringen gebaseerd, de rest is fictie.
Dat boek heb ik natuurlijk direct gekocht en gisteren heb ik het eerste hoofdstuk gelezen. Volgens mij is 'Niet te Filmen' een prettig geschreven aanrader en een absolute must voor iedereen die in de televisie-industrie werkt.
Mooi verwoord.
BeantwoordenVerwijderen