In maart 2016 schreef ik op mijn weblog voor het eerst over de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties. Sindsdien heb ik me vastgebeten in dit dossier met brieven, blogs, Kamerdebatten, ministersgesprekken, webmodules en nieuwe namen voor oude problemen. Het leverde mij uiteindelijk een rol op als bestuurslid in de belangenvereniging voor freelancers in de media (FIM). Dat is mooi vrijwilligerswerk, maar deze functie kost meer energie dan het tot nu toe oplevert. Met dank aan de Wet DBA.
Het begon tien jaar geleden met een open brief aan staatssecretaris Wiebes, omdat ik als freelance cameraman zag hoe een slecht doordachte wet mijn bestaan ondermijnde. Die brief werd meer dan honderdduizend keer gelezen en leidde tot gesprekken met Kamerleden en de Belastingdienst. Uiteindelijk werd de wet onder druk van een brede beweging van zzp'ers, opdrachtgevers en politici in de ijskast gezet. Ik had mijn kleine steentje bijgedragen.
De kern van het probleem was simpel: de Wet DBA was gebouwd op een arbeidsrechtelijk fundament uit 1907. Het begrip 'gezagsverhouding' bepaalde of iemand werknemer of zelfstandige was, maar in een projectmatige sector als de mediawereld gaat die vlieger niet op. Als een opdrachtgever bepaalt hoe laat ik op de set moet zijn, zou je kunnen stellen dat er volgens de wet sprake is van gezag en dat ik in theorie een schijnzelfstandige ben. Terwijl ik vijftien verschillende opdrachtgevers per jaar heb, mijn eigen AOV betaal en heel bewust heb gekozen voor het ondernemerschap.
Het handhavingsmoratorium werd jaar na jaar verlengd. Ministers erkenden dat het een 'zorgenkindje' was, maar ontweken de fundamentele vraag: Wat is een echte zzp'er? Een webmodule die moest helpen gaf in de helft van de gevallen geen uitsluitsel. In 2023 presenteerde minister Van Gennip de Wet VBAR. 'Gezagsverhouding' heette nu 'inbedding', maar het kwam op hetzelfde neer. Zeven jaar verder en geen stap opgeschoten.
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. Je ziet dat hierdoor contracten complexer worden, omdat opdrachtgevers zich tegen elk risico indekken. Daarnaast worden er nieuwe juridische maatregelen bedacht die veel tijd en energie kosten. De enigen die hier beter van worden zijn juristen en fiscalisten. Ondertussen zitten wij vast in juridisch en politiek drijfzand. We blijven oeverloos discussiëren, omdat de wet niet helder is. Alleen een campagne met de boodschap 'Zo kan zzp wél!' lost de onduidelijkheid natuurlijk niet op.
Minister Aartsen belooft nu dat zijn ‘Zelfstandigenwet’ er komt, maar dat duurt nog minstens anderhalf à twee jaar. Ik vrees dat het zelfs langer zal duren, want ook over de plannen voor die zelfstandigenwet zijn de deskundigen niet eensgezind. Dat komt vooral omdat er geen heldere definitie is van wat een zzp’er is of zou moeten zijn. Laten we beginnen met het definiëren van duidelijke categorieën van zelfstandig ondernemers, met de nadruk op ondernemerschap en professionaliteit. Laten we dan ook gelijk stoppen met de besmette term ‘zzp’, want dat gaat er over wat iemand niet heeft (zelfstandige zonder personeel), terwijl je juist zou moeten benoemen wat iemand wél is: zelfstandig professional (zp).
Ondertussen blijf ik herhalen wat ik al tien jaar roep: Kijk niet naar de opdracht of de opdrachtgever, maar naar het ondernemerschap van de opdrachtnemer. Als iemand zelfstandig wil zijn, een redelijk uurtarief kan vragen, werkt voor meerdere opdrachtgevers, iets geregeld heeft voor onverhoopte arbeidsongeschiktheid, aan pensioenopbouw doet en netjes belasting betaalt, dan is die persoon een zelfstandig ondernemer. Volgens mij kan de Belastingdienst dit eenvoudig controleren met een digitale ondernemerscheck. Laat iemand die zonder problemen door zo’n test komt lekker zijn of haar gang gaan. Na al die jaren discussiëren hoop ik nog steeds vurig dat we uiteindelijk uitkomen bij iets wat verdacht veel lijkt op een VAR 2.0.
Deze column schreef ik voor het vakblad AV&Entertainment Magazine. Het hele julinummer vind je HIER!
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Ik wil reacties altijd eerst even lezen, voor ze op dit weblog worden geplaatst. Daarom kan het even duren voor een reactie wordt gepubliceerd. Ik plaats niet zomaar elke reactie. Het is mijn weblog, dus ik bepaal wat ik een goede reactie vind en wat niet. Als je het er niet mee eens bent, dan moet je lekker zelf een weblog beginnen.
Anonieme reacties zal ik extra kritisch bekijken.