Cultuur in Actie

dagboek - ZZP’er in crisistijd 

(nr. 32 / dag 87)

Ik steun Cultuur in Actie. 

Van zaterdag 30 mei tot en met vrijdag 5 juni verheft de cultuursector haar stem. Zeven dagen lang, van 10 uur ’s ochtends tot 10 uur ’s avonds, vanuit De Fabrique in Utrecht en live te volgen op www.cultuurinactie.nl. Met een teller wordt bijgehouden hoeveel mensen er uiteindelijk met hun achterban op het digitale Malieveld staan. 

Tijdens de eerste actiedag heb ik me onbezoldigd ingezet als cameraman om de livestream mede mogelijk te maken. Het is namelijk ontzettend belangrijk dat we aandacht vragen voor onze culturele sector, waar ze nu zoveel inkomsten mislopen door die gekke Coronatijd. Kunstenaars, artiesten, bedrijven en organisaties, maar ook ontzettend veel ZZP’ers, die direct of indirect voor onze culturele sector werken, zitten op dit moment massaal thuis. Zij hebben al drie maanden geen inkomsten meer en velen zien ook nog geen licht aan het eind van de tunnel.

Cultuur is geen vrije tijd en zeker geen (linkse) hobby. De cultuursector is bovendien absoluut géén zwaar gesubsidieerde sector, zoals velen denken. De vakmensen die in deze sector voor én achter de schermen werken verdienen meer respect. Zakenvrouw Ilona Haaijer legde het zaterdagavond op een heel heldere wijze uit aan presentator Dolf Janssen: “Van de totale begroting van ons land gaat slechts 0,3 procent naar cultuur. Veel minder is niet mogelijk. Aan de andere kant levert deze sector 3,2% van ons Brute Binnenlands Product op. Dat is dus tien keer zoveel als wat er aan wordt uitgegeven. Er zijn niet heel veel bedrijven die zo’n goed rendement hebben. Het is dus een sector die heel goed op eigen benen kan staan, maar die nu door de Coronacrisis keihard getroffen wordt.”

Belangrijker nog is dat cultuur in de breedste zin van het woord voor ons allemaal een essentiële levensbehoefte is. We kunnen allemaal enorm genieten van boeken, films, muziek, series, mooie foto’s, cabaret, dans, een museum of een goede voorstelling. Het verrijkt ons leven, zet ons aan het denken of zorgt voor noodzakelijke ontspanning. Cultuur is heel breed en voor ieder wat wils. Cultuur is overal. Claudia de Breij zei zaterdag terecht: “Het is niet eens wat het leven verrijkt, maar het is uiteindelijk wat het leven maakt. Als je op je sterfbed ligt, dan denk je echt niet aan een banksaldo, maar dan wil je de muziek horen die je heeft geraakt, die de soundtrack van je leven is. Je wil denken aan een beeld dat je hebt gezien… Het ís ons leven, het is geen bijzaak!”

Nu staat uitgerekend die sector op de rand van de afgrond. Het draait om heel veel banen. Een paar honderdduizend op zijn minst. Natuurlijk gaat deze actie niet om de salarissen van de grootste artiesten. We hoeven ons geen zorgen te maken over Youp van ’t Hek, Andre Rieu of Armin van Buuren, maar wel om hun belichters, geluidsmensen, om de musici in orkesten, om toneelspelers, regisseurs, decorbouwers, vrachtwagenchauffeurs, producenten en bijvoorbeeld cameramensen die culturele evenementen in beeld brengen. Als die door de omstandigheden gedwongen worden om iets anders te gaan doen, dan valt het fundament weg onder een sector die ook van belang is voor het toerisme in ons land. Dan hebben we straks geen nieuwe films, festivals, tv-programma’s, concerten, geen indrukwekkende musea meer of gezellige theaters in de buurt. Die kaalslag moeten we net zo hard voorkomen als dat we onze KLM moeten redden. Daarom moet onze cultuur bloedserieus genomen worden. Daarom is de steun die tot nu toe is toegezegd niet voldoende en daarom moet er heel snel door deskundigen gekeken worden hoe we al die kleine zelfstandigen in deze sector overeind kunnen houden, want uitgerekend voor deze mensen gaat de crisis nog even duren.

Het is super belangrijk om juist nu te laten zien hoe breed de culturele sector is en daarom vind ik Cultuur in Actie zo belangrijk. Ik doe mee!

schoolmusicalvideo.nl

dagboek - ZZP’er in crisistijd 

nr. 31 / dag 81

Mag ik één keer van de gelegenheid gebruik maken om schaamteloos mijn nieuwe handeltje te promoten? Ik heb namelijk bedacht dat het in deze gekke tijd wellicht een goed idee is om schoolmusicals te filmen. Samen met mijn vrienden van Miltenburg AV uit Maarssen heb ik een plan gemaakt om dit op professionele wijze te doen, voor een tarief dat scholen, ouderraden en/of ouders misschien nog net kunnen betalen. 

We bieden een opname aan met vier camera’s, optimaal geluid en ikzelf werp me op als de deskundige regisseur. De registratie die we maken kunnen we streamen op een beveiligd netwerk. Zo zijn ouders, opa’s, oma’s, broertjes, zusjes, ooms en tantes in de gelegenheid op afstand live mee te kijken. Aan het eind van de avond ontvangt iedereen een link waarmee de opname te downloaden is, om deze te bewaren voor de eeuwigheid.

Ik begreep dat veel basisscholen op dit moment worstelen met de vraag in welke vorm ze de eindmusical van groep 8 moeten gieten. Het is op dit moment nog niet helemaal duidelijk hoeveel mensen, straks in de laatste schoolweken, in hun aula’s, buurtcentra of kleine theatertjes mogen komen kijken. En áls er al publiek kan worden toegelaten, dan moeten bezoekers anderhalve meter uit elkaar zitten. Dit betekent weer dat er minder mensen dan gebruikelijk aanwezig kunnen zijn. En er zijn vast opa’s en oma’s die normaal gesproken graag waren komen kijken, maar die dat nu niet aandurven. Daarom is een professionele live-registratie in mijn ogen dé ideale oplossing!

Inmiddels zijn de eerste scholen geïnteresseerd en heb ik een eerste opdracht binnen. Voorlopig richt ik me op de regio Utrecht, maar ik ken veel werkloze ZZP’ers dus als dit echt heel succesvol wordt, dan kan ik altijd collega’s benaderen met de vraag of ze willen helpen. Mijn netwerk bedekt in principe het hele land.

Ik leg de lat hoog. Het is niet mijn stijl om met slechts een cameraatje te komen en een beetje in en uit te zoomen. Het moet er professioneel en strak uitzien. Mensen moeten met plezier een hele musical blijven kijken. Daarom heeft goed geluid ook onze hoogste prioriteit. Dit is misschien wel het moeilijkste aan het registreren van schoolmusicals. De verbinding moet goed zijn en we gaan niet klungelen op YouTube, waar je weer vanaf gegooid wordt als je muziek gebruikt waar wellicht nog rechten op zitten.

Kortom, overal is over nagedacht. Nu is het alleen nog zaak dat alle schoolhoofden, klassenmoeders, groep 8 meesters en juffen of muziekleerkrachten geïnformeerd worden. En daar kan ik jullie hulp goed bij gebruiken. Ik heb een super eenvoudige website gebouwd, die te vinden is onder de noemer: www.schoolmusicalvideo.nl. Je mag ook mijn mailadres doorgeven of mijn telefoonnummer. 

En ik zal zelf een liedje zingen voor iedereen die een concrete opdracht aandraagt. Onder de douche. Maar dat moet je dan wel gewoon van mij aannemen. Is ook beter als we dat niet gaan streamen.

Jan Rein Hettinga

06 – 54.21.86.45

reinzelf@janreinhettinga.nl

de belangenbehartiger

 dagboek - ZZP’er in crisistijd 

(nr. 30 / dag 79)

Het kan aan mijn perceptie liggen, aan mijn cookie-instellingen of wellicht aan mijn surfgedrag op de social media, maar ik krijg toch sterk de indruk dat de vakbond FNV uit haar winterslaap is ontwaakt, sinds het intreden van de Coronacrisis. Zo actief als de afgelopen maanden waren ze in mijn ogen nog nooit. Vanaf 18 maart heb ik tientallen mailtjes van FNV Zelfstandigen gekregen met digitale brochures, ongevraagde adviezen en uitnodigingen om zo snel mogelijk lid te worden. De vorige week werd ik zelfs door ze gebeld en even kreeg ik de indruk te spreken met iemand die serieus wilde weten hoe het met mij ging, maar al snel kwam de aap uit de mouw: hij wilde me gewoon een lidmaatschap aansmeren. 

Ze richten zich bij de FNV nu opeens wel heel specifiek op de ZZP’er die tijdelijk zonder werk zit. De ene na de andere ‘informatieve’ advertentie komt voorbij: 

“Alles wat je als ZZP’er moet weten over het coronavirus.” 

“Is je opdracht geannuleerd of beëindigd? Dit kun je doen als ZZP’er – corona crisis”

“Wanbetalers vanwege de coronacrisis? Hier is wat je kunt doen.”

“Zelfstandigen over TOZO: Gemeente die snel uitkeert, wordt het meest gewaardeerd.”

“Download gratis de brochure: Online klanten werven voor ZZP’ers.”

“Tozo – Alles wat je moet weten over Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers.”

“Een financiële buffer opbouwen, hoe doe je dat?”

Dit is natuurlijk niet verboden en het komt vast uit een goed hart, maar mijn zieltje winnen ze er niet mee. Ik trek dit op de een of andere manier slecht. 

In principe zou het heel goed zijn als alle ZZP’ers in onze branche zich zouden verenigen. Zo kan je informatie delen, gezamenlijk standpunten innemen over leveringsvoorwaarden en is er een partij die onze belangen kan behartigen in gesprekken met politiek en opdrachtgevers, maar ik betwijfel of we onze lobby in handen moeten geven van een traditionele vakbond. De afgelopen jaren hebben ze niet bepaald onze belangen behartigd. Niet toen de Wet DBA tot stand kwam, toen vervolgens bleek dat deze wet weer zo snel mogelijk de prullenbak in moest en ook nu de regering aan nieuwe plannen werkt niet. Ik heb zelf een paar keer bij een zogenaamd stakeholdersoverleg gezeten waar werd gesproken over de toekomst van de ZZP in Nederland en telkens was het de dame van deze bond die daar niet bepaald met een freelancevriendelijke pet op zat. Dat er mensen zijn die vrijwillig kiezen voor een bestaan als zelfstandige leek er bij haar niet in te gaan. Wat dat betreft zitten de traditionele vakbonden in een onmogelijke spagaat. Ze zijn er vooral voor de mensen in vaste dienst. Ze willen wel heel graag dat ZZP’ers ook lid worden, maar beide groepen hebben in veel gevallen tegenstrijdige belangen. 

Ik ben twee keer uitgenodigd door mensen van FNV om te komen spreken over ZZP’ers in de mediawereld en beide keren viel mij op hoe bedroevend weinig deze vakbondsmensen wisten over onze tarieven, arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, pensioenregelingen voor ZZP’ers en over de relatie die wij hebben met onze opdrachtgevers. Het activistische van een ouderwetse vakbond is bovendien niet iets wat past bij een freelancer die de relatie met zijn opdrachtgevers goed moet houden. Ik heb altijd de indruk gehad dat de ZZP’er een bijzaak voor ze was. Tot nu. Opeens zijn we… een verdienmodel?

webinar NEP

dagboek - ZZP’er in crisistijd 

nr. 29 / dag 76  

Nog even terug naar anderhalve week geleden. Op vrijdag 8 mei organiseerde NEP een webinar, om haar freelancers bij te praten over de stand van zaken in deze doldwaze coronatijd. Wekelijks organiseert het managementteam van NEP zo’n video-update voor haar eigen personeel, maar nu was er een versie speciaal voor de ZZP’ers, die normaal gesproken voor dit bedrijf werken. Aan tafel zaten Ralf van Vegten, (managing director van NEP), Richard van Kooij (CFO), Nico Roest (COO) en Jan de Pijper (Manager Broadcast Services). 

Vol spanning zat ik thuis achter mijn laptop. Ik had speciaal voor de gelegenheid mijn onesie uitgetrokken en mijn haar gekamd, want ik dacht dat het een soort Zoom-meeting was, waarbij ik ook in beeld kon komen. Dat bleek gelukkig niet het geval. Wel konden wij als freelancers in een chat vragen stellen, die aan het eind van de sessie beantwoord werden.

Het was qua vorm een strak geregisseerd programma, maar inhoudelijk vond ik het vooral informatief, met Ralf van Vegten in de rol van ontspannen gespreksleider en gastheer. Hij nam alle tijd om open en eerlijk uit te leggen hoe de coronacrisis zijn bedrijf had getroffen, wat ze gedaan hebben om te redden wat er te redden valt en hoe ze zelf zijn omgegaan met deze totaal nieuwe en buitengewoon ingrijpende situatie. 

Vervolgens gingen ze uitgebreid in op het harde zakelijke besluit om voorlopig geen of in ieder geval zo min mogelijk ZZP’ers in te huren. Dit was natuurlijk geen prettige boodschap om te horen, maar ze hadden wel een duidelijk verhaal en begrijpelijke argumenten. Daarbij werd voortdurend aangegeven hoe lastig zij dit vinden, dat ze begrip hebben voor de benarde positie waarin veel freelancers terecht zijn gekomen en dat ze natuurlijk het liefst zo snel mogelijk terug willen naar een situatie waarin ze ons weer nodig hebben. Helaas konden ze niet precies inschatten wanneer het zover is en dat zal dan geleidelijk gaan. Wel zagen ze een piepklein beetje licht aan het eind van de tunnel. Omroepen en producenten starten weer heel voorzichtig op, nu er maatregelen zijn getroffen waardoor veilig geproduceerd kan worden. 

Wat ze hun trouwe freelancers konden aanbieden was een heel pakket aan (online) trainingen en een aantal webinars over nieuwe ontwikkelingen en apparatuur. Zo kan iedereen zijn tijd nuttig besteden en toch proberen om in ieder geval op het gebied van kennis beter uit deze crisis te komen. Ik vind dat een mooi gebaar.

De hele sessie duurde uiteindelijk een uur en veertig minuten. Dit gaf vooral aan dat ze alle tijd genomen hebben. Het laatste half uur werd gebruikt om vragen van freelancers te beantwoorden. Daarbij werd geen enkele vraag uit de weg gegaan en ook op kritische of lastige vragen kwam een helder antwoord. Niets werd mooier gemaakt dan het is. Op mij maakte met name dit deel van het webinar indruk. De toon was goed, het was informatief, duidelijk en het straalde een grote mate van betrokkenheid uit. 

Voor alle freelancers, die nu toch een beetje op een onbewoond eiland terecht zijn gekomen, was dit een goede manier om bijgepraat te worden. Aan alle reacties in de chat kon ik aflezen dat velen dit webinar hebben gevolgd en iedereen die reageerde was heel positief over deze manier van communiceren. Wat mij betreft is zo’n webinar een schot in de roos en iets dat we er, ook na deze hele crisis, in moeten houden. Met enige regelmaat de freelancers informeren is een goede zaak.

feest!

dagboek - ZZP’er in crisistijd 

(nr. 28 / dag 65)

Het was zondagmorgen, 25 augustus 2019. We waren druk met de voorbereidingen voor de live-uitzending van De Brabantse Dag in Heeze. De zon scheen, korte broeken aan, mijn zoon was een dag met me mee en de lieve productiedame van Omroep Brabant had net worstenbroodjes uitgedeeld. Ik was planken aan het verzamelen om de steiger voor mijn camera aan een kant iets op te hogen, toen Job Scholtze, vroeg of ik even mee kon lopen. De eigenaar van The Crew wilde me iets laten zien, maar het was nog een groot geheim. In de schaduw van de kerk toonde hij een serie foto’s van een Zwitserse regiewagen en de bijbehorende materiaalwagen. Ik wist niet wat ik zag. Een vrij nieuw apparaat. Groot, mooi en het zag er op die foto’s heel compleet uit. Kennelijk was het te koop. Job en zijn partner Ivo hadden er slapeloze nachten van.

Ik geloof niet dat ik zijn enthousiasme op dat moment getemperd heb. Voor freelancers, die veel voor Facility House hadden gewerkt, was er een paar maanden eerder een vreemd vacuüm ontstaan door de overname van dat bedrijf door NEP. Een nieuwe serieuze derde speler op de markt was in mijn ogen het beste wat er voor de freelancers kon gebeuren. Deze wagen paste perfect in dat plaatje.

Het wikken en wegen duurde nog maanden. Ik moest al die tijd mijn mondje houden. Iedere keer als ik Job sprak vroeg ik uiteraard hoe het er voor stond. Het bleek een ingewikkelde keuze en een hele grote, spannende stap voor The Crew, maar uiteindelijk werd de knoop doorgehakt. Eind december stonden Job en ik samen in een nieuwe hal naast de twee wagens die ze in Zwitserland hadden gekocht. Ik kon niet meer doen dan een hele diepe buiging maken en mijn pet afnemen voor de trotse eigenaar die naast mij stond. Wat ik niet tegen hem zei was dat de inhoud van de materiaalwagen me toch een beetje tegenviel. Er moest nog veel bij om hem compleet te maken en ook de kleurstelling van het behang en de desks in de regiewagen vond ik niet super mooi, maar ach… wat kon het schelen? 

Half januari deden we al het NK Veldrijden in Rucphen met OBV2 van The Crew. Deze eerste klus met de nieuwe regiewagen kwam wat snel, maar het ging perfect. Die avond werd er champagne gedronken op de goede afloop. Een memorabel moment en een nieuw begin. 

In de weken daarna hoorde ik dat Job en Ivo veel complimenten kregen voor hun ondernemersgeest, maar ook kwamen er van alle kanten kleine tips en verbeterpunten binnen. Ik vond het mooi om te zien hoe er geluisterd werd naar alle op- en aanmerkingen van regisseurs, schakeltechnici, geluidsmensen, LSM operators, beeldtechnici en bijdehante freelance cameramensen. In razend tempo werd de materiaalwagen compleet gemaakt, alles kreeg een eigen plek en een duidelijk label. Zelfs aan de kleinste details werd gedacht.

En toen werd het 12 maart. Niet alleen bij freelancers verdwenen de opdrachten als sneeuw voor de zon, maar ook alle projecten voor de nieuwe regiewagen van The Crew werden in een dag tijd uit de agenda’s gehaald. Van alle klussen die ik had staan waren het er minimaal vijftien met deze wagen. Ik vermoed dat het Job en Ivo de nodige kopzorgen heeft opgeleverd, maar in plaats van stil gaan zitten huilen in een hoekje hebben ze de hele regiewagen onder handen genomen. 

De monitorenwand in de regieruimte is aangepast aan onze Nederlandse maatstaven, het lelijke Duitse behang is van de muren getrokken en vervangen door een veel sfeervoller kleurtje, de verlichting is veranderd en zelfs alle desks zijn totaal vernieuwd. Ook technisch is de wagen helemaal op zijn kop gezet. Audiomatig is er van alles up to date gemaakt, het is nu ook mogelijk om met large sensor camera’s te draaien, de intercom is aangepakt en de wagen is dankzij stijlvolle plexiglas schermen helemaal coronaproof.

Ik weet dat dit klinkt als een reclamepraatje, maar ik ben gewoon enthousiast. Deze week mocht ik een project doen met The Crew en kon ik eindelijk een kijkje nemen in de compleet vernieuwde OBV2. Mijn bek viel open. Dit is een hele nieuwe wagen. Voor mensen zoals ik, die van televisiemaken dromen en van mooie spullen houden, is het een genot om te zien hoe slim, degelijk én smaakvol ze alles hebben aangepakt.

Het was sowieso een feestdag. Eindelijk weer een meercamera klus. Lekker aan de slag met een grote, fijne ploeg mensen. Samen een programma maken, lol trappen en na afloop de boel in razend tempo weer afbreken en inpakken. Zelfs het ophaspelen van lange kabels en het tillen van lomp zware dolly’s heb ik gemist. 

Nu is de agenda weer leeg. Het is terecht dat ze bij The Crew voor een volgende klus een andere freelance cameraman vragen, maar ik kan niet wachten tot zij het zo druk krijgen dat ze wéér naar mijn beschikbaarheid vragen. Die dag gaat bij ons thuis de vlag uit!

Ik wil alleen nog horen wat wél kan!

dagboek - ZZP’er in crisistijd 

(nr. 27 / dag 63)  

Het ‘nieuwe normaal’ wil maar niet echt indalen. Na negen weken gedoe en geklooi snakken we volgens mij vooral na naar het normale normaal of het oude normaal. Het liefst willen we het weer zoals het was. Desnoods zoals het wordt, maar deze overgangsfase is eigenlijk voor niemand een feest. Thuiswerken en thuisonderwijs hebben we nu wel gehad. Sommige mensen hebben helemaal niks te doen, maar de meeste mensen die ik ken lopen al weken op hun tenen, om als een soort circusartiest alle bordjes hoog te houden. Zelf heb ik een beetje een dubbel gevoel: Ik verdien veel te weinig, maar ben ondertussen razend druk. Vraag me niet waarmee. Ik ben hier thuis de kok, schoonmaker, leraar, het animatieteam, boodschappenjongen, tuinman en mental coach. Daarnaast probeer ik tussen de bedrijven door mijn eenmanszaakje zo goed en kwaad als het gaat draaiende te houden. Vaak ’s avonds, soms zelfs ’s nachts. De klusjes die binnen druppelen zijn voor een deel buiten mijn comfortzone. Dus moet ik ook nog leren, proberen en experimenteren. Fouten maken, me herpakken en opnieuw beginnen. Ik ben dolgelukkig als ik heel af en toe een afspraak of opdracht buiten de deur heb en het is helemaal feest als ik een dag gewoon camerawerk mag doen. 

Ondanks alle gedoe probeer ik me neer te leggen bij de situatie waarin we verzeild zijn geraakt. Niemand kan er iets aan doen. We kunnen wel naar anderen blijven kijken, in de hoop dat zij onze problemen snel oplossen, maar het is wellicht prettiger voor iedereen als we zelf naar creatieve mogelijkheden zoeken. Laten we stoppen met het vormen van meningen over anderen en klagen over alles wat niet lukt of niet goed gaat. Ik wil het de komende weken in ieder geval even niet meer horen. Het glas is voor mij vanaf nu half vol. Of ik doe mijn uiterste best om het half vol te krijgen.

Ik weet dat het niet makkelijk is en dat niet iedereen in staat is om zelf de controle over zijn of haar leven te herpakken, maar ik word zo moe van al het negatieve nieuws. Het geklaag en gejammer. Die mensen die zelf de stad in zijn geweest en vervolgens op social media roepen dat het er veel te druk is. Alle sectoren die het zwaarder hebben dan de rest en vinden dat ze te weinig staatssteun ontvangen. Het is alsof we alleen nog maar naar de overheid kunnen kijken, in afwachting van karrevrachten met steungeld. Dat is gewoon belastinggeld en vroeg of laat moeten we dit met z’n allen terugbetalen. Linksom of rechtsom. In veel gevallen is het nodig, maar het helpt enorm als we er ook met z’n allen het beste van gaan maken. Laten we maar accepteren dat alles anders is, dat die 1,5 metersamenleving op veel fronten niet of nauwelijks werkbaar is, dat de regels niet helemaal helder zijn en dat niets gaat zoals het moet. Het moet maar even zoals het gaat. 

Iets meer geduld svp. Begrip voor elkaar. Laat dingen mislukken, niet alles komt op tijd af, we krijgen niet meer altijd onze zin en ons appeltje voor de dorst gaat eraan. Zeg maar dag tegen het spaarvarkentje. Als we dát accepteren en als we lief zijn voor elkaar, dan redden we het. Niet meer ikke, ikke, ikke, geen wintersport of verre vliegvakantie, dit jaar geen verse iPhone of weer een nieuwe auto, maar even een pas op de plaats. Zo zo’n ramp is dat nou ook weer niet. 

Laten we blij zijn met wat we wél hebben. Ik heb twee mooie kinderen en een geweldige vrouw. Ik heb de afgelopen weken heel veel geleerd op het gebied van videomontage, over offertes maken, over bedrijfsfilms, over fotografie en over Photoshop. Ik heb ontdekt hoe pittig het is om schoolmeester te zijn en ik heb vooral gezien dat er heel veel mensen bereid zijn om elkaar te helpen in geval van nood. Het is mooi om te zien dat de reddende engel soms uit onverwachte hoek komt.

Ik heb deze week een interessant project afgerond. Mijn eerste officiële bedrijfsfilmproductie in Coronatijd. Een mijlpaal en ik ga proberen om meer van zulke opdrachten binnen te slepen. Vanaf hier is mijn agenda weer akelig leeg, maar ik heb wel een paar plannetjes en daarmee ga ik vanaf morgen aan de slag. Of het iets wordt weet ik niet, maar wie niet waagt, die niet wint. Ik kan en wil niet achterover leunen. Als het niet hoeft ga ik mijn hand niet ophouden. Ik ben ZZP’er geworden om mijn eigen richting te bepalen. Nou, dan moet ik dat ook doen ten tijde van crisis. Dat is niet makkelijk, maar wel leerzaam en interessant.

Ik zou bijna ‘tsjakka’ willen roepen, maar dat gaat ook mij weer net te ver.

voor niks gaat de zon op!

dagboek - ZZP’er in crisistijd 

(nr. 26 / dag 60)  

Mijn zus werkt met verstandelijk gehandicapten, mijn vrouw werkt in het onderwijs en ik ben freelance cameraman. Opeens is glashelder wie hier een cruciaal beroep heeft en wie niet. 

De afgelopen vijfentwintig jaar heb ik ook gedacht dat ik iets deed wat hartstikke belangrijk was. Overal waar ik kwam mocht ik vooraan staan en alle deuren gingen open. Als ik al eens de tijd had om me in een weekend te melden op een verjaardag, hing iedereen aan mijn lippen. Mensen horen graag hoe het is om te werken met bekende Nederlanders. Sterke verhalen over verre reizen naar het buitenland, ontmoetingen met mensen van ons Koningshuis of mijn aanwezigheid bij belangrijke gebeurtenissen, zoals de intocht van Sinterklaas doen het altijd goed. Een cameraman heeft op elk feestje genoeg te vertellen en kan iedereen overtoepen met een nóg veel groter, erger of gekker avontuur. Door al die aandacht ben ik een beetje op het verkeerde been gezet. Aan mijn vrouw of aan mijn zus werden nooit zoveel vragen over hun werk gesteld. 

De coronacrisis maakt het glashelder. Opeens realiseren we ons hoe weinig waardering we altijd hadden voor mensen in de vitale beroepen en dat zij verhoudingsgewijs zo weinig verdienen in vergelijking met allerlei bullshitberoepen die veel minder cruciaal zijn. 

Maar sinds kort zijn de rollen omgedraaid. Mensen durven zelfs aan mij te vragen of ik ook een dag gratis of voor de halve prijs wil werken. Dit is een interessante graadmeter die veel zegt over de importantie van mijn werk en hoe er tegenaan gekeken wordt. Het is toch leuk! Dan ben je erbij, heb je ook even iets te doen, maak je ons heel blij en anders doen we het gewoon zelf. Dat zeg je niet tegen een docent, verpleegkundige, arts of een politieagent. 

Ik vrees dat de tarieven voor (freelance) cameramensen door deze crisis verder onder druk komen te staan. Er zijn zoveel collega’s die dolgraag weer een dag willen werken dat er vast jongens en meisjes tussen zitten die -desnoods- bereid zijn om met hun prijzen te zakken. En er zijn helaas genoeg onfatsoenlijke ‘opdrachtgevers’ die schaamteloos om pijnlijke kortingen durven te vragen. Ik had laatst zelfs contact met iemand die zijn hele businesscase had gebaseerd op gratis cameramensen, omdat die toch niks te doen hebben. 

Ik kan daar heel boos over worden en roep iedereen in onze branche op om onze handel toch vooral serieus te nemen. Opdrachtgevers mogen natuurlijk geen misbruik maken van de situatie, maar wij ZZP’ers moeten ook ergens voor staan en kunnen absoluut niet met onze prijzen zakken. Nu niet, straks niet, nooit niet. 

Blijf ondernemen, zorg dat je in beeld blijft, maar straal vooral uit dat jouw kennis, ervaring en inzet een bepaalde waarde heeft. Als je nu gratis of voor minder dan normaal gaat werken, dan zeg je eigenlijk dat jouw dienst niks voorstelt, dat je een onzinberoep hebt of dat je altijd teveel gevraagd hebt. Zo’n beeld poets je niet snel weg. Als we nu onze tarieven naar beneden bijstellen, krijgen we dat er na de crisis er echt niet meer bij. Opdrachtgevers zullen heel snel wennen aan die lagere prijzen en gaan daar dan mee rekenen. En als jij zakt met je prijs, dan zullen anderen zich weer genoodzaakt voelen om nog verder te zakken. Die neerwaartse spiraal buigen we niet zomaar om.

Vraag daarom juist nu het normale tarief voor iedere opdracht die je aangeboden krijgt. Laat je niet verleiden of onder druk zetten om te zakken. Doe er eerder een schepje bovenop. Vertrouw op je eigen kracht en neem jezelf serieus, dan doen opdrachtgevers dat ook.

Skypehype

Arno zat van 1978 tot 1983 bij mij in de klas op Basisschool De Koppelberg in Geleen. Hij is nu vrachtwagenchauffeur en vervoert medicijnen door heel Europa. Een paar weken geleden zag ik hem op de Limburgse regionale zender L1, waar hij liet zien hoe verlaten de wegen in Frankrijk en Spanje waren ten gevolge van de coronacrisis. Alle beelden had Arno, niet onverdienstelijk, zelf gemaakt met zijn mobiele telefoon en via WhatsApp verzonden naar de studio in Maastricht. Vervolgens was hij in de cabine van zijn truck geïnterviewd via Facetime. Daarbij had hij zijn telefoon verticaal gehouden, maar niemand die er naar kraaide. 

Het was inhoudelijk een aardig stukje, maar vooral ook een goed voorbeeld van hoe onze televisie in een paar weken tijd compleet is veranderd. We zien steeds meer interviews die zijn vastgelegd met behulp van camera’s in smartphones of door lensjes van laptops, die niet groter zijn dan speldenknopjes. Jarenlang hebben we gestreden voor haarscherpe beelden in moddervet HD, maar nu maakt de resolutie opeens geen fluit meer uit.  

We kijken toch al de hele dag naar de beperkte beeldkwaliteit van Zoom, Teams en Hangouts. Het maakt niet uit dat de juf in tegenlicht zit of de directeur onverstaanbaar is door een centrifugerende wasmachine op de achtergrond. Soms hakkelt de wifi even en valt de verbinding weg of iemand drukt per ongeluk op een verkeerde knop. Soit.

Ondertussen gaat de televisie mee in die Skypehype. Covid-technisch mag er natuurlijk geen cameraman meer bij Arno in zijn cabine stappen, maar ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat het financieel een prettige bijkomstigheid is wanneer er niemand ingehuurd hoeft te worden voor de reportage over het leven van een vrachtwagenchauffeur. Nog niet zo lang geleden ging daarvoor gewoon een crew van twee of drie personen op reis. 

Ook in Hilversum kiezen steeds meer serieuze programma’s voor rommelig doehetzelf-camerawerk. In veel gevallen met scheve kaders, hopeloos licht, trillend beeld, een dramatische compositie en blikkerig geluid als gevolg. Natuurlijk zijn er uitzonderingen, waarbij deze vorm perfect past bij de inhoud, maar over het algemeen word ik er ook een beetje verdrietig van. Het doet me pijn aan mijn professionele hart. Juist nu veel cameramensen werkloos thuis zitten zou ik willen pleiten voor vakmanschap. Huur in godsnaam een echte cameraman in, organiseer een goede verbinding en maak het mooi. 

In het geval van Arno was zijn filmpje nog sterker geworden wanneer ze hem even bij de grens hadden opgewacht met een echte camera voor een scherp interview. Dat kan in bijna alle gevallen prima met inachtneming van de 1,5 meter regel.

Ondertussen ben ik best een beetje jaloers op Arno. Hij kan zijn werk ook nu blijven uitoefenen en door de crisis is het misschien zelfs minder stressvol dan daarvoor. Hij is niet alleen gepassioneerd vrachtwagenchauffeur, maar op dit moment ook een van de weinige cameramensen die nog reportages draait in het buitenland. Mijn oude jeugdvriend heeft een onmisbaar beroep. 

Deze column schreef ik voor Broadcast Magazine, hét mediavakblad van Nederland. Het is mijn 77^e bijdrage in de reeks Point of View en is gepubliceerd in BM 389, het meinummer van 2020.

herdenken

De dodenherdenking op de Dam raakte mij. Zonder publiek en met een indrukwekkende toespraak van onze koning. Absoluut een historische gebeurtenis die we niet snel zullen vergeten. Deze beelden worden nog vaak uit de archieven getrokken. Alleen kon ik mijn gedachten maar niet bij de Tweede Wereldoorlog krijgen. Het trof mij persoonlijk op een heel andere manier. Ik zag vooral de collega’s die aan het werk waren en mooie beelden maakten. Ik betrapte me er op dat ik jaloers was op de cameramensen in vaste dienst, die de overgebleven projecten doen en daar geschiedenis schreven. Zelfs tijdens de twee minuten stilte waren mijn gedachten bij camerastandpunten, lenzen en de beeldwisselingen.

Nou kan ik eigenlijk nooit normaal televisie kijken, maar nu viel het op. Ik mis het werk. Een dag op pad met een grote groep collega’s, onderdeel zijn van zo’n technische operatie en met elkaar iets maken waar miljoenen mensen naar kijken. Kadreren, inzoomen, uitzoomen, scherpstellen, pannen en tilten. Kijken wat er vanuit de aangewezen positie en met de beschikbare apparatuur toegevoegd kan worden aan het beeldverhaal. Meedenken over vorm en inhoud. Dat is waar ik goed in ben. Dat is wat ik het liefste doe. En dat is wat ik het meeste mis.

Ik schaam me natuurlijk een beetje voor het feit dat ik vooral bezig was met mijn persoonlijke “leed” in plaats van met het herdenken van de oorlogsslachtoffers, maar niets menselijks is mij vreemd.

Ik heb de dodenherdenking op de Dam nog nooit gedaan. Vanaf nu staat hij definitief op mijn bucketlist. Hopelijk zijn de jongens en meisje die er vandaag bij waren het volgend jaar druk met andere projecten. En anders misschien het jaar daarna. Of daarna. 

Nu ga ik een wandelingetje maken om alsnog even na te denken over alle mensen die de Tweede Wereldoorlog niet overleefden. Dat kan best. Ik heb er tijd genoeg voor.

risiconemers versus risicomijders

dagboek - ZZP’er in crisistijd 

(nr. 24 / dag 51)

Ergens op internet las ik een interessante column van Annemarie van Gaal, die schreef over twee soorten mensen: de risicomijders en de risiconemers. Ze rekende mensen met een vast salaris tot de groep die van nature is geneigd om risico’s te vermijden. Daartoe behoren volgens haar ook de politici, virologen, wetenschappers en bankiers die op dit moment de koers in ons land bepalen. De risiconemers zijn alle ondernemers die geld en energie hebben gestoken in het opbouwen van hun bedrijven. Mensen die weten dat ze met lege handen staan als het mis gaat. Zij zorgen voor veel werkgelegenheid en zijn zo de motor van onze economie.

De rest van het verhaal ging over looncompensatie, maar bij mij bleef vooral het idee hangen van de risicomijders en risiconemers. Dat kan je zo doortrekken naar de omroepwereld. Die wordt volgens mij ook voor een belangrijk deel geregeerd door mensen die aan het eind van de maand keurig hun salaris gestort krijgen. Mocht het onverhoopt mis gaan, dan kunnen zij gewoon aanspraak maken op een werkeloosheidsuitkering. Voor deze mensen is de huidige crisis vervelend, maar niet perse een aanleiding om zo snel mogelijk op zoek te gaan naar nieuwe wegen. Ik kan me zelfs voorstellen dat er mensen tussen zitten die het niet zo erg vinden als alles even in een lagere versnelling draait.

Ondertussen zitten de ondernemers, die afhankelijk zijn van opdrachten bij de publieke en commerciële omroepen, met de handen in het haar. Menig producent of eigenaar van een facilitair bedrijf heeft slapeloze nachten over de omzet die ze mislopen en de facturen, huren, aflossingen of salarissen die gewoon betaald moeten worden. Daarnaast heb je nog een heel leger aan ZZP’ers die afhankelijk zijn van omroepen, producenten en facilitaire bedrijven en waarvan ook het merendeel thuis duimen zit te draaien in afwachting van nieuwe projecten.

Ik wil zeker niet zeggen dat de risiconemers goed zijn en risicomijders minder. Zelf zit ik er namelijk een beetje tussenin. Voor de risico’s die bij het bestaan als ZZP’er horen heb ik bewust gekozen, maar ik heb nooit geïnvesteerd in apparatuur, panden of personeel. Heel braaf heb ik een buffertje opgebouwd en dus voor de veilige weg gekozen. Ik maak dan ook een diepe buiging voor alle eigenaren van bedrijven die écht ondernemen door hun eigen geld te investeren en die nu genoodzaakt zijn om creatieve oplossingen te bedenken. Zo zag ik dat de firma Egripment, waar ze beroemde cameracranes maken die normaal gesproken wereldwijd verkocht worden, zich nu toelegt op het maken van prachtige plexiglas Coronaschermen voor kappers, horeca en ook voor regiewagens. Ze moeten iets. Ik noem dat ondernemerschap. Snel schakelen als het moet.

We kunnen niet veel langer stil staan. We moeten vooruit. Ook in een 1,5 meter samenleving kunnen we veel meer dan er nu gebeurt. Als de bouw door kan, dan kunnen wij het ook. We vormen een cruciale sector. De kijker is het inmiddels zat om uitsluitend te kijken en luisteren naar coronaverhalen. Wij kunnen ze vermaken en er voor zorgen dat ze af en toe even aan iets anders denken. Het kan aan mij liggen, want ik sta tegenwoordig wat verder van Hilversum af dan in betere tijden, maar volgens mij worden er nu bij lange na niet genoeg initiatieven op dat gebied genomen. 

Voor onze branche zou het juist heel goed zijn als met name de publieke en de commerciële omroepen er weer snel een tandje bij zetten en zo gauw mogelijk extra programma’s gaan bestellen. Het helpt de sector enorm als zij stoppen met alle herhalingen en juist investeren in nieuwe grootse projecten. Laten we Dominoday in versneld tempo van stal halen. Het WK paalzitten kan ook. Eerder stelde ik voor om onze kunstenaars elke dag een podium te bieden en we moeten niet te lang nadenken over compleet nieuwe formats. Gaan met die banaan. Laat het geld rollen en red onze sector. Voorkom dat bedrijven omvallen die we na de crisis keihard nodig hebben en zorg ervoor dat ervaren freelancers zich niet genoodzaakt voelen om het schip te verlaten nu het water maakt. Waak ervoor dat alle onmisbare kennis behouden blijft. Daarom moet er heel snel gas gegeven worden. Laten we creatief zijn. Niet denken in beperkingen, maar op zoek naar mogelijkheden. Liever vandaag dan morgen. We moeten nu de risico’s niet mijden, maar ze juist nemen.