dinsdag 21 maart 2017

schiller



Ik ben hier vaker geweest als de zaak nagenoeg leeg was, maar nooit ’s ochtends vroeg. Vaak was het rond middernacht en stond ik als een van de laatst overgeblevenen te debatteren met het personeel over een veel te hoge rekening. Wie het langst bleef hangen moest ook dokken voor vroege afhakers, die ‘vergeten’ waren te betalen. Het bonnetje klopte zelden of nooit. Alleen als de directie weer eens trakteerde, omdat we afscheid namen van een volgende collega die naar Hilversum vertrok, kwamen we goed weg.
Café Schiller op het Rembrandtplein is het mooiste café van Amsterdam. Misschien wel van de wereld. Wat mij betreft zeker. Het was de stamkroeg van AT5. In mijn Amsterdamse jaren, tussen 1994 en 2004 kwam ik er met grote regelmaat. Vaak meerdere keren per week. Waarschijnlijk heb ik aan die bar zoveel uitgegeven dat ik van al dat geld ook een middenklasse auto had kunnen kopen. De heerlijke herinneringen die er voor het oprapen liggen zijn echter onbetaalbaar.
Voor het eerst in lange tijd ben ik terug. De zaak is officieel nog gesloten, maar iemand heeft ons even binnen gelaten.
De eerste keer dat ik in Schiller kwam, was aan het eind van mijn allereerste dag als stagiair bij AT5. Ik werd meegenomen door een paar collega’s. In die dagen werkten er veel ambitieuze jonge mensen bij de Amsterdamse zender. Ik was 21, net ontsnapt uit Limburg en groen als gras, maar voelde me direct welkom bij deze hechte club. Gelukkig had ik in het zuiden wel leren zuipen, want dat bleek ook een van de vereisten om carrière te maken bij AT5.
Vandaag nemen we in dit lege café een aflevering op van het programma De Straten van Amsterdam. Deze keer ben ik niet de cameraman, maar een van de gasten. Ter ere van het 25 jarig bestaan van AT5, op 1 april aanstaande, mag ik met een paar collega’s een half uur lang oude koeien uit de sloot halen. Een beetje incestueus is het zeker, dat ze een uitzending maken met eigen medewerkers en oudgedienden, maar ik vind het grappig. Licht nerveus ben ik ook.
Op 2 januari 1994 ben ik bij het AT5 Nieuws begonnen. Elke dag vier of vijf items draaien. Zo leerde ik razendsnel werken. Soms werd ik gebeld of ik alweer bijna terug was op de redactie als de verslaggever en ik nog niet waren aangekomen op de locatie waar we een onderwerp moesten filmen. Dan hadden ze weer iets anders. Hierdoor leerde ik ook de stad in hoog tempo kennen. Op het ene moment stonden we voor een interview op het hoofdbureau van politie, een half uur later waren we bij Ajax in De Meer of in de Stopera voor een reportage over ballet. Ik moest rijden in de grote stad. Al doende ontdekte ik wat een Wastelandparty was, hoe de methadonbus er van binnen uitzag, wie Eberhard van der Laan was, Manfred Langer, Theodor Holman en Theo van Gogh. Na een dag hollen, vliegen, duiken, vallen en weer opstaan keken we met de cameramensen van dienst gezamenlijk naar de uitzending. Door kritisch op elkaars werk te zijn werden we allemaal beter. Na afloop konden we dan even stoom afblazen bij Schiller, dat op twee keer struikelen van het AT5 hoofdkwartier lag. Aan de bar ging het gesprek verder over ons vak: Televisiemaken. Er werden nieuwe programma’s verzonnen, gekke shots bedacht of gewaagde interviewvragen. We werden verliefd op meisjes van de receptie en droomden over een carrière in Hilversum.  
Wat we precies vertellen tegen de vriendelijke interviewer van De Straten van Amsterdam kan ik niet verklappen. Daarvoor moet je over anderhalve week zelf naar AT5 kijken. Tegen die tijd zal ik waarschijnlijk wel een linkje plaatsen. Of niet, als het toch een beetje tegen valt. Want één ding is me ook vandaag gelijk weer duidelijk: Ik doe het beter achter de camera.
Helaas heb ik na afloop van de opname geen tijd om lang te blijven hangen aan de bar waar ik zo vaak tot sluitingstijd heb gezeten. Ik moet direct terug naar mijn serieuzere leventje. Dat van een vierenveertigjarige papa, met verplichtingen op het schoolplein in zijn woonplaats De Meern. De rest van de dag spookt echter het ene na het andere oude AT5- of Schilleravontuur door mijn hoofd.

dinsdag 14 maart 2017

ik stem DBA-proof

 
Morgen zijn de verkiezingen en het is super belangrijk dat we allemaal gaan stemmen. Ik ga hier echt niet roepen wat je moet doen, want dat moet iedereen voor zichzelf weten. Bovendien, wie ben ik?
Toch hebben verschillende zwevende collega’s mij de afgelopen dagen gevraagd waarop ik ga stemmen. Dat komt natuurlijk, omdat ik me het vorig jaar zo heb verdiept in de wet DBA en daar vervolgens ook boos over ben geweest. Sommige ZZP’ers in Omroepland denken nu echt dat ik een enorm politiek dier ben die alles precies weet. Dat is niet correct. Wel volg ik dat hele DBA verhaal nog steeds op de voet en ik moet bekennen dat dit van invloed is op mijn stemgedrag.
Voor wie het lezen wil zal ik mijn overwegingen hier toch even uit de doeken doen:
Om te beginnen sluit ik de VVD en de PvdA uit. Zij krijgen van mij straf, omdat ze ons hebben opgezadeld met die hele DBA toestand. Op de VVD zou ik sowieso niet stemmen, omdat ze wat mij betreft niet sociaal genoeg zijn, maar de PvdA heeft echt pech gehad.
Als ik verder kijk, vallen wat mij betreft veel partijen snel af: De PVV, de VVD en het CDA drijven verschillende groepen in ons land alleen maar verder uit elkaar. Dat vind ik niet constructief. SGP en CU zijn in mijn ogen niet bepaald humaan als het gaat om euthanasie of (homo)emancipatie. Ik geloof niet in al die kleine partijen en de SP is natuurlijk ook niet de club voor kleine ondernemers die graag zelfstandig zijn. Uiteindelijk blijven er twee partijen over die ik sympathiek vind en die wat mij betreft meer invloed mogen krijgen: GroenLinks en D66. Als ik de plannen voor ZZP’ers van die twee politieke partijen naast elkaar leg, dan steekt D66 er met kop en schouders bovenuit.
Oh ja, ik moet hierbij wel nog één ding aantekenen. D66 is goed voor de ZZP’er, maar minder goed voor de Publieke Omroep, een van mijn grootste opdrachtgevers. Het zou zomaar kunnen dat ze straks onze DBA problemen oplossen en vervolgens in een coalitie de plannen voor nieuwe bezuinigingen in Omroepland steunen.
Er is echter geen enkele partij die het op alle fronten helemaal goed doet.
Ik stem dus op D66. Om precies te zijn op Steven van Weyenberg, nummer 10 op die lijst. Hij heeft de ZZP’er nu in zijn portefeuille en ik heb met hem de afgelopen maanden een paar keer contact gehad over de wet DBA. Zijn ideeën klonken mij als muziek in de oren. Ik geloof dat de echte ZZP’ers in Omroepland aan hem het meest zullen hebben. Stel dat hij ons toch teleurstelt, dan weet ik hem te vinden. Om te beginnen morgenavond, als ik toevallig voor de NOS Uitslagenavond bij D66 in een Haagse strandtent sta. Eens kijken of hij dit leest en naar me toe komt om me te bedanken voor de steun.

Verder zeg ik niks. Doe wat je wilt. Laat je niet door mij leiden, maar ga in elk geval stemmen!





vrijdag 10 maart 2017

junior

De stagiair is uit de mode. Tegenwoordig zoekt Omroepland massaal naar juniors. In de basis komt het op hetzelfde neer. Iemand met nog niet zo veel ervaring, maar boordevol ambitie, lekker hard laten werken voor weinig geld.
Op zichzelf is daar niets mis mee. Zelf ben ik ook ooit op de onderste trede van de ladder begonnen en heb daar mijn kansen gegrepen. De mensen die mij toen een duwtje in de rug gaven ben ik nog steeds dankbaar. Vandaar dat ik altijd zal proberen om jonge mensen te helpen waar mogelijk. Bovendien weet je in Omroepland nooit op welke positie iemand uiteindelijk terecht komt. Elke beginner kan binnen een paar jaar uitgroeien tot een groot regisseur of de nieuwe John de Mol. Je kan ze dus maar beter te vriend houden.
Waar ik moeite mee heb, dat zijn opdrachtgevers die denken dat ze goedkoop uit zijn als ze hun producties laten runnen door onervaren krachten. Productiehuizen die telkens weer een nieuw blik juniors (of stagiairs) opentrekken en vervolgens de ingehuurde cameraploegen en editors opzadelen met een overdosis onwetendheid.
Deze week hoorde ik nog een exemplarisch verhaal over een draaidag van zestien uur met twee ploegen, geen pauzes, niet eens tijd voor een broodje bij de pomp, twaalf disks van veertig minuten volgedraaid en dat allemaal voor een filmpje van acht minuten. De presentator bleef oneindig lang interviewen, omdat niemand durfde in te grijpen. Elke verplaatsing werd uitgebreid gefilmd ‘voor de continuïteit’ en na elke scheet werd er gekwoot. Aan het eind van deze belachelijk lange dag was iedereen over de rooie. De komende week zit iemand nog dagenlang te spotten en de montage loopt gegarandeerd uit. Die arme juniors konden er natuurlijk niet zo veel aan doen. Hun baasjes op kantoor waren namelijk drukker met het verzinnen van nieuwe bezuinigingsmaatregelen dan met het begeleiden van deze talenten of het inhuren van een ervaren producer en regisseur, die het hele project veel efficiënter hadden aangepakt. Goedkoop is duurkoop.
Er zijn hele volksstammen van ex-omroepmedewerkers, waar je niks meer van hoort, maar die allemaal op- of afgebrand zijn in te korte tijd. Zij die het wel overleven geloven dat het normaal is om op deze manier te werken. Met minimale bagage worden ze verder in het koude diepe geduwd. Iemand die net aan zijn of haar tweede contract begint is vanuit de opdrachtgever de meest ervaren persoon op de set. Die mogen we nog net geen senior noemen, omdat daar een prijskaartje aan hangt. Hij of zij moet wel weer de nieuwe stagiair begeleiden.
Ondertussen gebeuren er dingen die eigenlijk niet door de beugel kunnen, maar waar we mee weg komen tot het een keer goed mis gaat. Het nemen van de verantwoording is al lastig in onze onvoorspelbare en avontuurlijke wereld met allemaal huurlingen en mensen met kortlopende contracten, maar voor jonge krachten met weinig (levens)ervaring helemaal. Zij plaatsen gebeurtenissen niet altijd in het juiste perspectief of hebben voor zichzelf vaak nog niet helder wat gangbare waarden en normen zijn. Omdat niemand aan de bel durft te trekken worden de grenzen voortdurend opgerekt.
Cameraploegen die iets zeggen van een zeer omslachtige of niet ethische manier van werken, krijgen al gauw de indruk dat ze lastig zijn of niet gemotiveerd. Laat staan dat ze kunnen ingrijpen als ambitieuze beginners in hun enthousiasme echt te ver gaan. Zij kijken slechts even naar elkaar, schudden moedeloos het hoofd en gaan stoïcijns verder. Maar uiteindelijk breekt een keer het lijntje, is het lontje opgebrand of knallen de stoppen er uit. Dan zijn de rapen gaar. Alleen trekt de filmploeg meestal aan het kortste eind. De junior wordt senior, producer of uitvoerend producent en vergeet nooit meer de naam van een cameraman of geluidsman die eens op de set ontplofte.





Deze column, nummer 49 in de reeks Point of View, schreef ik voor BM. 
Hét mediavakblad van Nederland (BM361) is vanaf nu online, maar alleen toegankelijk voor abonnees. Voor slechts € 39,- kan je via BM+ losse artikelen lezen en andere premium content lezen. Site bezoekers kunnen sinds kort ook gebruik maken van Blendle. Ik adviseer iedereen een abonnement. Dan ontvang je ook een aantal keer per jaar het prachtige magazine in print.

donderdag 9 maart 2017

Fs7


Je kan van alles van me zeggen, maar niet dat ik een groot trendzetter ben. Wat betreft kennis over de laatste ontwikkelingen op mijn vakgebied hobbel ik graag een beetje achter de feiten aan. Nieuwe camera's, computerprogramma's en gadgets worden voor mij interessant als alle kinderziekten er uit zijn. Pas wanneer iedereen het al lang en breed gebruikt en inmiddels is uitgevonden hoe iets werkt durf ik ergens aan te beginnen. Ik ben nou eenmaal geen technisch ontdekkingsreiziger en eerlijk gezegd een beetje bang voor het nieuwe. Daar ben ik niet trots op, maar het is zoals het is. Voor mij blijft techniek een hulpmiddel en geen doel op zich.
Alleen mag je als freelance cameraman nooit té lang achterover leunen. Vroeg of laat moet je mee in de vaart der volkeren, anders sta je op een dag buitenspel. Er komen steeds nieuwe camera's op de markt. De tijd dat je de werking van slechts één type hoefde te kennen ligt definitief achter ons. Er zijn inmiddels zoveel verschillende smaken, in diverse prijscategorieën, dat elk programma een geheel eigen keuze kan maken. Zeker als je alle mogelijke opties en lenzen meeneemt. Daar moet je iets mee, of je nou wil… of liever niet.
De afgelopen jaren heb ik de nieuwste camcorders een beetje buiten de deur gehouden. In mijn ogen zijn het allemaal bouwpakketten waar je alle randapparatuur, zoals viewers, lensbedieningen, shoulderpads en dergelijke, zelf op moet schroeven. In de filmwereld vinden ze dat heel stoer, maar voor het betere gooi- en smijtwerk bij de televisie is het lang niet altijd praktisch. Als ik met Technisch Lego wil spelen, dan doe ik dat wel thuis, samen met mijn zoon, was tot het vorig jaar mijn motto.
Ik vind nog steeds dat er niets mis is met de oude vertrouwde en zeer complete Sony HD XDCAM camera. Daar zit alles op wat je nodig hebt en er komt een prima plaatje vanaf. Alleen wil anno 2017 bijna elk zichzelf respecterend programma draaien met een camera die beschikt over een grote sensor en met filmische lenzen.
Met name de betaalbare Sony Fs7 camera wint razendsnel aan populariteit; vooral door de fanatieke promotie door cameramensen die zelf de afgelopen jaren zo'n apparaat hebben aangeschaft. Als het je eigen camera is, kan je hem zo inrichten als je wil. Wie er dagelijks mee werkt zal snel een nieuwe routine opbouwen. Ook als het een keertje minder praktisch is zal de trotse eigenaar van zo’n camera dat voor lief nemen. Verkopen die handel!
Maar goed, nu ben ik wel heel negatief. Er is geen ontkomen meer aan. Mijn Lego-theorie stamt uit het stenen tijdperk. Zwartwit televisie en 4:3 kaders zijn ook afgeschaft. We moeten vooruit. Ook ik. Dus heb ik me voorgenomen om stoer over al mijn bezwaren heen te stappen en vanaf dit jaar fluitend in het diepe te springen. Het leidt gelijk tot allerlei draaidagen met deze -voor mij- relatief nieuwe apparatuur. Gelukkig ben ik goed op weg geholpen door Casper Heer, een van de technische mensen bij Team ENG, en kan ik altijd terugvallen op een geweldig netwerk. Mijn telefoon staat vol met nummers van mensen die inmiddels een ruime voorsprong op me hebben.
Het zijn vooral de uitgebreide menustructuren en veel onnodige functionaliteiten die het even spannend maken. Knopjes die opeens op een andere plek zitten of niet meer bestaan. Verder blijft filmen een kwestie van goed mikken, scherp houden en zorgen dat er niet teveel of te weinig licht wordt doorgelaten. Ik moet gewoon even wennen, vlieguren maken en mijn draai opnieuw vinden. Dat gaat gelukkig sneller dan gedacht. Het is een kwestie van doen. Ik moet niet te bang zijn om een keer op mijn bek te gaan. En gelukkig verandert er helemaal niks aan het belangrijkste facet van camerawerk; namelijk hoe je omgaat met de mensen voor je camera, naast de camera en achter je.




dinsdag 14 februari 2017

Jules Unlimited

Eindelijk! Na dik twaalf jaar keert het legendarische Jules Unlimited terug op televisie. Vanaf 13 maart zijn de eerste verse afleveringen te zien op NPO3. De nieuwe presentatoren zijn Eva Koreman, Maurice Lede en Jamie Trenité.
De VARA maakte Jules Unlimited van 1989 tot 2004. Het populair wetenschappelijk programma was in die tijd behoorlijk vernieuwend en met name in de jaren negentig zeer geliefd onder jongeren. De bekendste Jules gezichten waren in die tijd Menno Bentveld, Yvette Forster en Jan Douwe Kroeske. Zij reisden de wereld rond om extreme sporten uit te proberen en zelf proefpersoon te zijn bij allerlei interessante experimenten. Zo lieten ze de kijker kennis maken met nieuwe ontwikkelingen op het gebied van techniek, sport en avontuur. Elke aflevering bestond uit drie onderwerpen die in elkaar waren gevlochten. Een hoofdonderwerp, dat een paar keer terug kwam, werd afgewisseld met twee andere onderwerpen. De nadruk lag vaak op het extremere werk, maar het programma was inhoudelijk veel meer dan een gillende presentator; het had ook altijd een educatief karakter.
In de tijd dat er nog lang geen sprake was van GoPro’s of andere actioncams werkten de makers van Jules al volop met kleine camera’s. Dat was nog een hele toer. Allerlei soorten kleine camera’s werden gemonteerd op helmen of aan de gekste voertuigen, maar daar kwamen toen relatief grote recorders bij kijken en lompe accu’s. Voor elk gek shot moest van alles aan elkaar geknoopt worden. Point of view shots, die nu iedereen op kinderlijk eenvoudige wijze zelf kan maken, waren in die tijd super innovatief.
Ik kan me goed herinneren dat ik op zaterdagavond naar Jules Unlimited keek. Meestal voor we op stap gingen. Het was een van de redenen waarom ik zo graag cameraman wilde worden. Daarom vond ik het ook super stoer dat ik een paar jaar later gevraagd werd om voor dit programma te werken. De eerste keer mocht ik een tweede camera doen bij het onderwerp Sulky rijden met Jan Douwe Kroeske op de drafbaan in Wolvega. Dat smaakte gelijk naar meer.
Uiteindelijk heb ik precies vijftig onderwerpen mogen draaien voor dit geweldige programma. Het bracht me op de gekste en de mooiste plekken in Nederland, Engeland, Noorwegen, Frankrijk, Duitsland, Amerika, Schotland en Zuid Afrika. Een draaidag voor Jules was altijd spectaculair. Ik heb aan bergwanden gehangen, ben afgedaald in gletsjerspleten, heb natuurlijk gevlogen in helikopters, stond bovenop de gondel van de kabelbaan in Chamonix, ben met een tokkelbaan van de Euromast gesprongen en zat tussen een stuk of tien wilde leeuwen in Zuid Afrika. Stuk voor stuk avonturen om nooit, nooit, nooit te vergeten.

Een paar blogs die ik de afgelopen jaren schreef over mijn herinneringen aan Jules Unlimited :



Voor de nieuwe serie heb ik nog niets gedaan, maar wie weet. Je moet altijd blijven dromen. Ondertussen geniet ik met volle teugen van de voorlopige website die sinds kort in de lucht is. Daarop staat een linkje naar het rijke archief van Jules Unlimited. Sommige filmpjes zijn wellicht een beetje gedateerd, maar veel onderwerpen zijn na al die jaren nog steeds de moeite van het bekijken waard. Mijn zoon van 10 vindt het geweldig. Voor mij is het een vat vol fantastische herinneringen, waar ik me met veel plezier in onder gedompeld heb. Voor wie de smaak te pakken heeft (en tijd genoeg) hieronder de linkjes naar een aantal van mijn favoriete onderwerpen: