Niks is leuker dan live

 

We reden woensdagavond met vijf man op elkaar gepropt in een vrij kleine auto van het ijsstadion naar de NOS Studio bij het TeamNL huis aan de andere kant van Milaan. Enige haast was geboden. De duizend meter voor mannen was voor onze programmering al laat begonnen en had door de extra rit van Joep Wennemars ook langer geduurd. Na afloop moesten wij buiten het stadion wachten op voetballer Marten de Roon, voor een kort interview. Al met al waren we aan de late kant voor het begin van de uitzending van Studio Olympico.

Presentator Jeroen Stekelenburg zat de hele weg onafgebroken te bellen. Spoedoverleg met de redactie in Hilversum, met redacteuren op de schaatsbaan, met collega’s van productie en met persmensen. Je kunt immers de inhoud van een programma rondom de Olympische Spelen pas definitief vaststellen als je weet wat er tijdens de wedstrijd is gebeurd. Vervolgens ben je afhankelijk van wie er naar de studio wil komen en of ze het op tijd halen. We hadden minder dan driekwartier voor het begin van de show.

Het is voor mij als televisiedier natuurlijk mooi om bij de Spelen naar alle aanwezige techniek te kijken, maar het draait uiteindelijk om de verhalen en de inhoud van de programma’s die we maken. Door de manier waarop we hier met elkaar samenwerken zit ik ook met mijn neus bovenop de redactionele processen. Het blijft interessant om te zien wat er allemaal bij komt kijken. Ik vind de passie van alle NOS-medewerkers mooi om te zien. Zij zijn echt van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat bezig met het bedenken van mogelijke scenario’s. En niemand moppert als op het laatste moment alle plannen moeten worden gewijzigd, omdat de actualiteit daar om vraagt.

Wil Erben Wennemars komen? Komt Jenning de Boo of komt hij niet? Hoe laat kan hij vertrekken bij de schaatsbaan en moeten we ervoor zorgen dat hij dan bij ons iets kan eten? Hebben ze in Hilversum de hoogtepunten van zijn race al klaar staan? En welke beelden laten we zien van de dramatische wissel van Joep Wennemars? 

De straat waar het TeamNL-huis is, was geblokkeerd door bussen met Nederlandse supporters die eerder dan wij waren vertrokken bij de schaatsbaan. Dus besloten we om het laatste stuk maar te lopen. Jeroen nog steeds aan de telefoon. Redacteur Matthijs moest de auto ergens parkeren. Doorlopen! En zo kwamen we tien minuten voor het begin van de uitzending aan in de studio. Jeroen snel naar de visagie en een ‘oortje’ in, zodat hij kon doorpraten met de eindredactie in Hilversum.

Opeens stond Erben Wennemars naast me. Zijn gezicht op onweer. Begrijpelijk. Fijn dat hij toch naar ons was gekomen voor een rustig gesprek aan tafel. Jenning de Boo zou nog bij de dopingcontrole zijn. Zijn beste vrienden waren wel al gearriveerd om plaats te nemen in de achtergrond. Producer Gijs regelde een biertje voor ze.

Het reclameblok voor de uitzending van Studio Olympico liep al toen ik op mijn positie ging zitten en mijn headset opzette. De regie zat al op het puntje van de stoel. In Hilversum repeteerden ze de opening van het programma. Dione gaf door wat haar eerste vraag voor Jeroen zou zijn.

 

Niks is leuker dan live. Als iedereen die erbij betrokken is op scherp staat. Als iedereen bevlogen met zijn vak bezig is. Als de leader loopt en de regie-assistent aftelt. 

In vijf, vier, drie, twee, een… en LIVE!

En het is helemaal geweldig als alle puzzelstukjes precies op hun plek vallen. Als de medaillewinnaar aan het eind van de uitzending aanschuift en voor het eerst zijn race terugziet. Als alle verhalen aan het eind van de dag verteld zijn. 

 

 

Linking Professionals

 

De voorkant van Hotel Raffaello in Milaan is niet bepaald uitnodigend. De kamers zijn verder prima, maar de gevel is flets groen. Het is gebouwd in de jaren zestig of zeventig, in een stijl die zeker niet past bij de kunstenaar Raffaello. Ik heb niet de indruk dat ze er de afgelopen jaren nog veel aan gedaan hebben. De vlaggen van verschillende landen boven de ingang zijn allemaal verkleurd door de zon. Er staan een paar gammele tafeltjes met overvolle asbakken. Met de nodige fantasie zou je in deze rokersplek ook een klein terras in kunnen zien. 

Het is deze week onze ontmoetingsplek geworden. Hier treffen de technische ploeg uit het IBC (International Broadcast Centre) en de crew van de NOS studio bij het TeamNL huis elkaar aan het eind van de avond. Als wij met een busje vanaf de andere kant van de stad arriveren, zitten de collega’s, die op loopafstand werken, al met koude biertjes op ons te wachten. Overdag hebben we veel contact met elkaar over spreeklijnen, maar het is toch fijn dat je elkaar ’s avonds nog even in de ogen kan kijken.

 

Mijn directe opdrachtgever deze maand is de firma Broadcast Rental. Zij leveren voor de NOS de alle techniek in het IBC, in de studio bij het TeamNL huis en op het analistenplatform bij het Shorttrack. Ook verzorgen zij de verbindingen van en naar alle locaties. Dat is nogal complex en voor mij niet uit te leggen, want het gaat over heel wat audio- en videolijnen die heen en weer lopen. In het IBC staan hele grote schermen. Al deze beeldschermen zijn weer verdeeld in zoveel kleine beelden dat het je gaat duizelen als je ernaar kijkt. Het toverwoord is echter ‘verbinden’ en dát is waar de jongens van Broadcast Rental goed in zijn. Zowel op technisch vlak als op persoonlijk vlak. Dat laatste is wat ik wel weer begrijp en waarvoor ik veel waardering heb.

Het NOS-ploegje van Broadcast Rental bij de Winterspelen in Milaan bestaat uit twee cameramensen, twee geluidsmensen, een beeldtechnicus en twee technici. Over die laatste drie wil ik het graag even met jullie hebben: Rick, Max en Daniel. Ik ken ze nog niet supergoed, want ik ben nu voor het eerst met ze op reis. Wat ik wel weet is dat het jonge mannen zijn die werkelijk alles kunnen. Wat zij technisch aan elkaar knopen is dus voor mij niet te bevatten. Als ik een vraag stel, waarvan ik zelf denk dat het een ingewikkeld vraagstuk is, dan hebben zij na een paar seconden al een antwoord. Meestal is het dan ook gelijk geregeld of -van afstand- opgelost. ‘Nee’ is een woord dat zij niet vaak gebruiken. Op die manier maken ze hier veel mensen vrolijk en dat zijn ze zelf ook de hele tijd. Zelfs na lange inspannende dagen in een kantoor vol beeldschermen, zonder daglicht en in voornamelijk warme aircolucht. 

Ik vind ons hele cluppie erg prettig, maar Rick, Max en Daniel verdienen al na ruim een week samenwerken een gouden medaille. Zij zijn sociaal, grappig, behulpzaam en supergezellig. Eigenschappen die goed van pas komen als je drie weken met elkaar op pad bent. Zij trekken dus ook de kar wat betreft de gezellige dagafsluiting met een biertje op de stoep voor ons hotel. Even frisse lucht happen. De slogan van Broadcast Rental is ‘Linking Professionals’ en dat zijn zij in alle opzichten. ’s Avonds laat zijn het (op een leuke manier) ‘Drinking Professionals’ en dat wordt hier ook zeer gewaardeerd. 

 

Pieken op het juiste moment...

 

Een paar dagen geleden had ik de mazzel dat ik, tussen mijn werkzaamheden door, vanaf de tribune naar het schaatsen kon kijken. Het was voor mij de eerste keer dat ik zonder camera bij een schaatswedstrijd was. Los van de mooie sport kan ik het als cameraman dan niet laten om ook af en toe te kijken naar mijn collega’s langs de baan. Bij deze winterspelen is het weer een Nederlands team dat het Olympisch schaatsen in beeld mag brengen voor de hele wereld. 

Niet ver bij mij vandaan stond een zeer gewaardeerde collega achter een camera met een enorme telelens. Ik ken hem goed, want we doen veel projecten samen, maar ik had hem nog nooit zo rustig kunnen observeren tijdens zijn werk. Hij was zichtbaar gespannen. Zijn mimiek sprak boekdelen. De cameraman beet op zijn lip en keek supergeconcentreerd in zijn zoeker. Hij was helemaal in zijn focus en had niet door dat ik vanaf een metertje of tien zat te kijken. De ene grimas was nog mooier dan de andere. Tussen de ritten door betrapte ik hem op nagelbijten, maar naarmate de wedstrijd vorderde zag ik dat hij langzaam steeds meer ontspande. Blijkbaar ging het allemaal goed.

Ondanks het feit dat ik mezelf al 32 jaar cameraman durf te noemen, word ook ik nog steeds met enige regelmaat bevangen door een flinke dosis gezonde spanning. Het kan op de gekste momenten gebeuren, maar meestal vlak voor we live gaan. Ik denk ook dat dit juist goed is en dat je dit nooit moet verliezen. 

Zo realiseerde ik me wel dat niet alleen de Olympische Sporters moeten pieken. Ook televisiemakers werken telkens toe naar een moment waarop het allemaal moet gebeuren. De dagen hier in Milaan bestaan voor ons voor een deel uit wachten. Gelukkig staan er overal schermen en is er genoeg mooie sport om naar te kijken, maar er is voor ons ook een hoop tactiek te bespreken. Over de inhoud van programma’s, de manier waarop we dingen in beeld brengen en hoe we het allemaal geregeld krijgen. Keuzes, keuzes, keuzes. De voorbereiding kan je zien als warming-up en dán moeten we knallen. Dat geldt voor de commentatoren, presentatoren en verslaggevers, maar ook voor technici, geluid- en cameramensen. Het móét goed. Heel veel mensen kijken thuis mee en het is de bedoeling dat zij er plezier aan beleven. 

 

Ook vanavond zal ik weer licht nerveus zijn als de leader loopt en op mijn scherpst zijn om mijn werk zo goed mogelijk te doen, zodat honderdduizenden kijkers thuis kunnen genieten van mooie beelden, in ons schitterende decor. Hopelijk schuift er weer een medaillewinnaar aan. Er is ruimte voor familie, vrienden of leden van het Koninklijk huis. Wij gaan voor goud!

remote camera's

 

Achter het TeamNL huis heeft de NOS, in een verlaten fabriekshal, een bescheiden studio ingericht. Daar vandaan verzorgen we met een klein team elke avond bijdragen voor het avondprogramma Studio Olympico. Het is de bedoeling om hier met onze Olympische sporters terug te kijken op de afgelopen dag. 

Het liefst hebben we medaillewinnaars aan tafel, maar dat lukt natuurlijk niet elke dag. Ik vond het dan ook heel dapper van Joy Beune dat zij deze week, na haar teleurstellende 3.000 meter, toch de moeite nam om naar ons toe te komen. De volgende avond zat Chris Huizinga er, naast schaatslegende Sven Kramer. Ireen Wüst was al twee keer te gast en Erben Wennemars komt elke dag even langs om met Jeroen Stekelenburg de Olympische Podcast op te nemen. Gisterenavond hadden we eindelijk wat te vieren met Femke Kok. De sympathieke winnares van de zilveren medaille op de 1.000 meter kwam naar onze studio, voordat ze in het TeamNL huis werd gehuldigd.

In deze studio ben ik de enige camera operator. Ik werk met drie op afstand bestuurbare camera’s. Dat noemen wij PTZ-camera’s, omdat je ermee kan Pannen, Tilten en Zoomen. Deze camera’s worden bediend met een remote paneel dat op een tafel net buiten de set staat. Er is een monitor met het beeld van de camera die ik wil aanpassen. Daarnaast staat een scherm waarop het geschakelde signaal te zien is, de live-uitzending vanuit Hilversum en in het klein de beelden van alle drie de camera’s. Zo kan ik in een oogopslag alles volgen. 

Al het beeld en geluid vanuit onze studio gaat los, via glasvezel, naar het IBC dat hemelsbreed vijf kilometer verderop in Milaan is. Vanwege allerlei technische en praktische redenen loopt die verbinding via Londen. De vertraging die deze enorme omweg oplevert is echter alleen maar uit te drukken in milliseconden. Daar merk je tegenwoordig helemaal niks meer van. In het IBC zit onder andere onze regisseur, die kan schakelen tussen de verschillende camera’s en de beeldtechnicus die over de kleuren en de diafragma’s waakt. Het geschakelde signaal gaat vervolgens met de snelheid van het licht naar Hilversum.

Als je niet beter zou weten dan zou je denken dat we allemaal naast elkaar zitten. Ook als presentatrice Dione de Graaff vanuit de studio in Hilversum praat met de mensen in onze Olympische studio, dan merken zij niks van enige vertraging. Dit is een interessante ontwikkeling met allerlei nieuwe technische en ook inhoudelijke mogelijkheden.

Het is mijn taak om ervoor te zorgen dat de kijker thuis niet door heeft dat we werken met camera’s die niet allemaal door individuele cameramensen worden bemand. Natuurlijk zijn er kleine beperkingen, maar wie die kent kan daar heel goed omheen werken. Niet om mezelf op de borst te kloppen, maar het is in mijn ogen wel essentieel om bij zo’n productie de camera’s te laten bedienen door een ervaren, volwaardige camerapersoon. Zeker als de regisseur niet in de buurt is om op de vloer mee te denken over cameraposities en shots. Ook ben ik heel blij dat we hier in Milaan de beschikking hebben over een goede belichter en een beeldtechnicus die het plaatje nog mooier maken.

Stiekem ben ik wel benieuwd wat jullie van het camerawerk in deze Italiaanse NOS studio vinden en of het al was opgevallen dat ik de shots hier in mijn eentje maak. Zeg eens eerlijk…

 

Een warm bad

Vrijdagavond zijn in Italië de Olympische Winterspelen 2026 begonnen. Dat is natuurlijk hét televisie-evenement bij uitstek. In twee weken tijd wordt er ongeveer 6.500 uur aan coverage van sportwedstrijden geproduceerd. Dat is 550% ten opzichte van de Winterspelen van Turijn in 2006. 

Er zijn 14 rechtenhouders, die ongeveer 80 sublicentiehouders vertegenwoordigen. Om alles in beeld en geluid te vangen zijn er meer dan 810 camera’s, 24 drones en ruim 1.800 microfoons in gebruik. Het schijnt dat er deze weken ongeveer 5.000 mensen aan het werk zijn voor Olympic Broadcasting Services. OBS is de host-broadcasting organisatie van de Olympische Spelen, die alle worldfeeds verzorgd.

Onze eigen NOS is ook met een flinke ploeg in Italië. Op televisie zal de NOS tijdens de spelen 150 uur live sport uitzenden. Er zijn verslaggevers met cameraploegen in Livogno en Cortina, om verslag te doen van de sporten die plaatsvinden in de bergen. In Milaan zijn er vier locaties waar de NOS vertegenwoordigd is. In de shorttrackhal, uiteraard bij het schaatsen, in het TeamNL-huis en in het International Broadcast Centre. In dat IBC komt alles bij elkaar en daar vandaan gaan alle beelden naar Hilversum. Denk ook aan alle voor- en nabeschouwingen, bijdragen in Het Journaal, livestreams op NOS.nl en vergeet de radio, social media en Teletekst niet. Dit is voor de NOS een gigantische operatie, waar jaren van voorbereiding in zitten. Een team van zeer ervaren producers heeft de afgelopen maanden keihard gewerkt om hier in Milaan alles op orde te krijgen. 

Ik kan uit eigen ervaring zeggen dat zij hun werk ontzettend goed gedaan hebben. Sinds de vorige week dinsdag ben ik zelf in Milaan, om camerawerk te verzorgen in en rond een kleine studio bij het TeamNL huis. De eerste dagen van de Olympische Spelen zitten er alweer op. We hebben nu al hele mooie sportprestaties gezien met onverwachte vreugde, teleurstelling en zelfs groot verdriet. Voor mij is dit echt een opdracht met een gouden randje. 

#LVK2023

Deze week mag ik als gastcolumnist de online-rubriek ‘De Week Van…’ vullen op de site van Broadcast Magazine. Dit is mijn vijfde en laatste bijdrage voor deze reeks:

Gisterenmorgen schreef ik hier nog dat ik zou gaan werken aan een livestream voor Adyen, maar ik moet eerlijk opbiechten dat ik daar helemaal niet ben geweest. Woensdagavond had mijn dochter een klein ongeluk tijdens het paardrijden. Terwijl ik terugreed uit Zeeland, zat zij met haar moeder bij de huisartsenpost om naar een pijnlijke arm te laten kijken. Ik ben medisch gezien nogal een doemdenker en vreesde gelijk dat het wel eens gebroken zou kunnen zijn. Het leek me beter om snel een vervanger te zoeken voor mijn volgende draaidag. Ik wilde niet het risico nemen dat ik laat op de avond nog allerlei collega’s moest bellen. Gelukkig had ik snel een waardige vervanger gevonden. Alleen had ik mijn bijdrage voor deze rubriek al doorgemaild en ik ben er niet meer aan toegekomen om dat nog aan te passen.

Uiteindelijk viel het met dochterlief reuze mee. Flink gekneusd en een slechte nacht. Opeens was ik verpleger in plaats van camera operator. Chef Paracetamol. Het was goed dat ik er voor haar kon zijn en ik was blij met een opdrachtgever die daar alle begrip voor had. 

Je zou kunnen zeggen dat het mij als ZZP’er serieus inkomsten scheelt en dat mijn vrouw, die in het onderwijs werkt, zich beter ziek had kunnen melden, maar ik redeneer nooit op die manier. Werk is voor mij superbelangrijk, dagen zijn altijd lang en ik ben vaak van huis, maar als het er écht toe doet, dan gaat mijn gezin voor. Niets is belangrijker dan dat. Zo heb ik ook jarenlang een vaste vrije dag gehad (papadag mag je niet meer zeggen) en daardoor kon ik veel langlopende klussen niet aannemen. Dat heeft vast geld gekost, maar het heeft me nog veel meer opgeleverd. Liefde en een superleuke tijd met mijn kinderen. Normaalgesproken ben ik de vaste poepschepper bij het paardrijden van mijn dochter. En zo zie je maar; ga ik één keertje niet mee, dondert ze ervan af…

 

Vandaag ga ik wel werken. Ik mag naar het LVK in Venray. Het Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer is misschien wel de belangrijkste radio- en televisieproductie van het jaar voor de regionale zender L1. In een gigantische hal, met duizenden kleurrijk uitgedoste liefhebbers van Limburgstalige muziek, wordt uit twintig finalisten het carnavalsliedje van het jaar gekozen. De winnaar van dit songfestival is de komende jaren verzekerd van honderden optredens in de hele provincie.

Voor mij is het vanavond de 14e editie, sinds ik in 2003 in Sittard voor het eerst van de partij was. Ik was erbij toen De Toddezèk wonnen, W-Dreej, La Bamba, Spik en Span, Hoondervel en het vorig jaar toen de eer ging naar Bjorn en Mieke. Allemaal wereldberoemde artiesten in Limburg. Hun winnende liedjes kunnen ze daar op elke hoek van de straat meezingen. De grote live-uitzending van het LVK is een van de terugkerende projecten in mijn jaar en ik vind het bijzonder dat L1 al zo lang een van mijn trouwe opdrachtgevers is. Het is voor mij ook de vaste link met de streek waar ik ben opgegroeid. Inmiddels woon ik al veel langer in de randstad dan dat ik ooit in het zuiden heb gewoond en ik vier zelf al 100 jaar geen carnaval meer, maar het is toch leuk om dankzij projecten van L1 op de hoogte te blijven van wat er in Limburg speelt.

De kans is groot dat vanavond rond een uur of tien de hashtag #LVK2023 trending is in Nederland. De meeste landgenoten zullen geen idee hebben als ze dat voorbij zien komen, maar in Limburg weet iedereen dat dan de finale van het Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer in volle gang is. En jullie weten nu dat ik daar dan op of rond het podium ren met een camera op mijn schouder.

 

Tot zover mijn bijdrage als gastcolumnist voor deze rubriek. Het was mij een genoegen om jullie deze week mee te nemen. Mocht je het leuk vinden en meer willen lezen over mijn avonturen als freelance camera operator, kijk dan ook eens op mijn weblog. Op www.reinonline.nl kan je duizenden verhaaltjes vinden, die ik de afgelopen jaren heb geschreven. Dankzij BM heb ik verse inspiratie gekregen om daar de komende tijd weer vaker van me te laten horen.  

 

webcast

 

Deze week mag ik als gastcolumnist de online-rubriek ‘De Week Van…’ vullen op de site van Broadcast Magazine. Dit is de vierde bijdrage:

Voor corona moest ik van bedrijfsfilms niet veel hebben. De term webinar kende ik niet eens. Ik was een televisiedier in hart en nieren. Mijn focus lag voornamelijk op grote facilitaire bedrijven en op de omroepen. Toen half maart 2020 in twee uur tijd mijn hele agenda werd leeg geveegd en we terecht kwamen in de eerste lockdown was ik even compleet de kluts kwijt. Ik besloot om dagelijks te schrijven over het lot van een ZZP’er in crisistijd. Direct na de eerste publicatie op mijn weblog werd ik uitgenodigd door Jan Miltenburg om eens een kop koffie te komen drinken. Ik kende hem niet heel goed en had slechts een paar keer voor zijn AV-bedrijf gewerkt, maar had toch alle tijd en zat de volgende dag al op gepaste afstand tegenover hem in Maarssen. Samen brainstormden we over producties die wel nog mogelijk waren. Het leverde ons uiteindelijk een reeks geweldige projecten op voor philharmonie zuidnederland. Zo kwam ik in aanraking met webcasting en ik ontdekte de ongekende mogelijkheden van remote camera’s. Een wereld ging voor mij open.

Nu kijk ik met plezier terug op die bizarre tijd. Ik durf inmiddels te stellen dat die ene kop koffie mij zakelijk gezien veel gebracht heeft. Sindsdien werk ik regelmatig aan producties die niets met televisie te maken hebben. Naast mijn gewone camerawerk ben ik af en toe RCO’er (remote camera operator) en dat is voor mij een nieuwe, maar zeer inspirerende vorm van camerawerk. Op die manier kom ik over de vloer bij allerlei organisaties die ontdekt hebben hoe doeltreffend het communicatiemiddel video kan zijn en die blij zijn met de ideeën en creatieve oplossingen van professionals uit de televisiewereld. 

Het vereist een iets andere mindset. Je staat soms bij presentaties waar je inhoudelijk geen bal van begrijpt en de technische middelen waarmee je moet werken zijn anders, maar een mooi shot blijft een mooi shot. In kleinere teams worden de taken slim gecombineerd, maar de druk is anders dan bij een televisieproductie. Het feit dat er geen stress over kijkcijfers is en dat het niets uitmaakt als een programma een paar minuten langer duurt dan gepland, vind ik een hele verademing.

Doordat ik zelf meer opensta voor dit type opdrachten heb ik de afgelopen jaren een hele reeks nieuwe opdrachtgevers leren kennen. Een mooi voorbeeld is het Amsterdamse productiebedrijf We Are Live van Marck Feller en Thomas Mulder. Zij hebben zich gespecialiseerd in webcasting, livestreams, digitale en hybride events. Ze adviseren bedrijven, verzorgen het complete concept en ze doen de productie. De faciliteiten worden vaak geleverd door Miltenburg AV. Daar is hij weer! 

Toevallig werk ik vandaag voor ze. We gaan naar de Kromhouthal in Amsterdam, waar We Are Live een groot sales event registreert en live-streamt voor Adyen. Misschien zegt het je niet gelijk iets, maar dit Nederlandse bedrijf is internationaal heel groot op het gebied van online betalingen. Hun organisatie groeit als een dolle en dus zetten ze regelmatig video in om hun medewerkers in alle werelddelen bij te praten over de laatste ontwikkelingen. Om hun verhalen te visualiseren maken we straks gebruik van remote camera’s in combinatie met een bemande camera, een crane en natuurlijk wordt het programma aangevuld met PowerPointpresentaties, gasten die inbellen via Zoom, instarts en graphics. Dat zijn echt superstrakke producties, die technisch, qua vormgeving en inhoud niet onder doen voor menig televisieprogramma. Alleen is de inhoud minder toegankelijk voor Mien uit Assen. Ik weet zeker dat ik straks ook weer met mijn oren sta te klapperen als ze het hebben over de nieuwste technologie op het gebied van betaal-apps.

 

De online markt, die heel hard gegroeid is sinds de coronatijd, is goed voor de werkgelegenheid in onze branche. In mijn geval zorgen deze opdrachtgevers voor een extra stukje onafhankelijkheid als ZZP’er, maar het is vooral fascinerend om een piepklein onderdeel te zijn van kruisbestuiving tussen broadcast en webcast. Ik leer telkens weer nieuwe technologie kennen, waarmee we nóg efficiënter kunnen werken. Het is een ontwikkeling die niet te stoppen is en waar we ook in Omroepland weer van kunnen leren. 

watersnood

Deze week mag ik als gastcolumnist de online-rubriek ‘De Week Van…’ vullen op de site van Broadcast Magazine. Dit is de derde bijdrage:

Het was een korte nacht in Hotel Schuddebeurs. Ik ben in Zeeland, op Schouwen-Duivenland. Hier wordt straks de Watersnoodramp van 1953 herdacht. Het is vandaag precies 70 jaar geleden. De NOS zendt deze herdenking live uit. Dat doen ze eens in de vijf jaar en toevallig was ik er ook bij in 2018. Toen nog met facilitair bedrijf Facility House. Het weer was die ochtend bar en boos. Ik herinner me goed hoe presentator Herman van der Zandt de uitzending opende vanaf een dijk, waar hij door een stevige hagelbui bijna vanaf geblazen werd. De lens van mijn camera regende dicht en de rest van de tijd kon ik blijven poetsen, omdat die lens telkens opnieuw besloeg. 

Vandaag zijn we hier met The Crew. Tijden veranderen, maar toch ook niet. Een deel van de ploeg is hetzelfde als vijf jaar geleden. Dat is lekker, want wij kennen de weg al en weten ongeveer wat de bedoeling is. Toch is aan deze productie een uitgebreide voorbereiding voorafgegaan. Begin januari mocht ik als eerste cameraman aanschuiven bij het locatiebezoek. Het blijft bijzonder dat ik als freelancer voor die taak gevraagd word en mag meepraten over de vorm van het programma, camerastandpunten, lenzen en de taakverdeling van de verschillende cameramensen. Dat meedenken vind ik altijd leuk om te doen. Zeker bij herdenkingen en evenementen die door de NOS worden uitgezonden. Het zijn producties van nationaal belang, die inhoudelijk echt ergens over gaan. Zo heb ik de afgelopen jaren mijn bijdrage mogen leveren bij herdenkingen in Westerbork, bij de Dokwerker in Amsterdam, bij de Indië Herdenking, de Slavernij Herdenking en afgelopen zondag nog bij de Holocaust Herdenking in Amsterdam. Tijdens de live-uitzendingen rond Prinsjesdag en Koningsdag heb ik vaak een camera mogen bedienen en daar word ik altijd vrolijk van. Ik ben nou eenmaal dol op grote eendaagse evenementen. Een hele berg camera’s opbouwen, met een minimum aan repetitietijd de uitzending in gaan en dan met elkaar iets moois maken, waar Nederland massaal naar kijkt. 

Vandaag vrees ik dat we niet super veel kijkers zullen trekken met onze uitzending in de ochtend, maar het i belangrijk dat de NOS dit programma maakt. Vanavond is er nog een extra programma over de Watersnoodramp, waarin een uitgebreide samenvatting van de herdenking te zien zal zijn. Die uitzending nemen we aan het eind van de middag in het Watersnoodmuseum op.

Als ik de baas van de NOS zou zijn, dan zou ik naast de volwassen versie van deze programma’s ook altijd een aangepaste versie laten maken voor kinderen, bijvoorbeeld door de redactie van het Jeugdjournaal. Dat hoeft niet altijd heel veel extra te kosten, omdat de technische middelen toch al ter plaatse zijn. Het zou goed zijn om net een andere toon te gebruiken, waardoor je de jeugd beter bereikt en op hun niveau kan uitleggen wat de impact is van deze gebeurtenissen. Ik kan me voorstellen dat dit dan interessante programma’s zijn, die ook goed op scholen te gebruiken zijn. Zo kunnen we docenten geschiedenis helpen bij het uitleggen waarom we herdenken. 

 

Nu moet ik gauw gaan. Mijn collega’s wachten al in de lobby van het hotel en ik moet me nog warm aankleden. Laten we hopen dat het vandaag wel een beetje droog blijft in Zeeland.

Slangenkuil? Welnee!

 

Deze week mag ik als gastcolumnist de online-rubriek ‘De Week Van…’ vullen op de site van Broadcast Magazine. Dit is de tweede bijdrage:

De verhalen over machtsmisbruik bij The Voice kwamen ongeveer een jaar geleden naar buiten. Na BOOS volgde het Volkskrantverhaal over De Wereld Draait Door en er is een onderzoek gestart naar klachten over grensoverschrijdend gedrag bij NOS Studio Sport. Wat een toestanden! Je zou bijna denken dat er niks meer deugt in Omroepland en dat het een straf is om voor de televisie te werken. 

Nou wil ik de schokkende verhalen zeker niet bagatelliseren. We moeten ervan leren en het leidt tot nieuwe inzichten, maar ik wil hier toch ook nog eens even benadrukken dat ik in een fantastische branche werk met voornamelijk aardige mensen. 

Het is heus niet in elke studio of regiewagen kommer en kwel. Persoonlijk kan ik niet anders dan zeggen dat ik met plezier heb gewerkt bij The Voice en wanneer ik mocht aantreden bij DWDD. Nooit iets geks meegemaakt. Studio Sport is al bijna 28 jaar een van mijn grootste opdrachtgevers. Daar heb ik de mooiste evenementen voor in beeld mogen brengen. Dat had ik echt niet volgehouden als daar louter onmensen zouden werken. 

Voor mijn gevoel is er de afgelopen jaren al veel veranderd op het gebied van omgangsvormen. Het zou kunnen dat ik in de goede hoek zit, een beetje naïef ben of geluk heb, maar hele extreme toestanden heb ik in de afgelopen achtentwintig jaar niet vaak van dichtbij meegemaakt. Mensen die nog denken dat schreeuwen en schelden de enige methode is om een crew op scherp te zetten zijn inmiddels over de datum en behoren al lang tot een uitstervend ras. Die enkele keer dat iemand in mijn bijzijn uitglijdt over de grens van het fatsoen is er bijna altijd sprake van pure paniek, in combinatie met aandoenlijke onkunde. Ik heb inmiddels de leeftijd en ervaring dat ik daar na afloop iets over kan zeggen tegen de persoon in kwestie. 

Ik werk vooral samen met gepassioneerde professionals die hartstikke leuk en aardig zijn. Mensen die oog hebben voor elkaar en die erbij gebaat zijn dat er een goede sfeer op de vloer is. Velen beschouw ik meer als vrienden dan als collega’s. Ik kan zo een lange lijst met namen aanleveren van collega’s voor wie ik een enorm zwak heb. Er zijn veel meer lieverds in televisieland dan mafklappers en boze brulapen. De programma’s waar die laatste groep regeert zijn bovendien gemakkelijk te vermijden. Ik werk liever aan producties waar we respect voor elkaar hebben. 

Mijn motto is dat je voor een belangrijk deel zelf invloed hebt op je eigen werkplezier. Dat is het grote voordeel van freelancen en al die wisselende contracten in Omroepland. Je kan altijd een andere afslag nemen als het écht nodig is. Soms moet je een kleine omweg nemen om je doel te bereiken. Twijfel en onzekerheid zijn slechte raadgevers. Luister naar je gevoel. 

Zeker nu zie je dat producenten, eindredacteuren, omroepbazen, presentatoren, regisseurs en managers bij facilitaire bedrijven ook krijgen wat ze verdienen. Types die keihard, kil en afstandelijk zijn, arrogant doen, zichzelf boven de rest plaatsen of voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten, die moeten niet verwachten dat ervaren mensen nog staan te springen om hard voor ze te lopen. Vakbroeders met een groot hart zoeken elkaar op. Dat is een goede ontwikkeling, waar Omroepland liever van wordt.

Het glas is volgens mij eerder halfvol dan halfleeg. Het kan volgens mij geen kwaad om af en toe de roze bril op te zetten en te bedenken wat er allemaal goed gaat. Ik realiseer me dat er niet voor niets heel wat wordt afgeknuffeld en gehugd in het tv-wereldje. Het is vast overbodig om te zeggen, maar ik doe het toch: Ook in Omroepland deugen de meeste mensen!

nieuwe ronde, nieuwe kansen

Deze week mag ik als gastcolumnist de online-rubriek ‘De Week Van…’ vullen op de site van Broadcast Magazine. Dit is mijn eerste bijdrage: 

De week begint voor mij met een vrije dag, maar maak je over deze freelance camera operator geen zorgen. Het hele weekend heb ik gewerkt. Zaterdag in Studio 21 was ik bij de Zapp Awards de man van camera 2 en gisteren mocht ik voor de NOS de close camera doen bij de Holocaust Herdenking in het Amsterdamse Wertheimpark. Van een groot luidruchtig kinderfeest naar een ingetogen herdenking. Dat is mijn leven in een notendop. Elke dag een ander project, op een andere plek en met een ander team. 

Als je mij vraagt wat ik de afgelopen weken allemaal gedaan heb, dan moet ik even nadenken. Het was in ieder geval afwisselend, uitdagend en interessant. Mij hoor je niet klagen. Ik heb het mooiste beroep op aarde en doe mijn camerawerk, zelfs na 28 jaar, nog steeds met passie en plezier. Deze week mag ik jullie, namens BM, mee op pad nemen.

Nou ja, vandaag dan even niet. Dit is mijn welverdiende 'weekend', al zeg ik het zelf. Het gezin is de deur uit, dus ik kan, na de koffie en het ochtendkrantje, rustig twee factuurtjes versturen, mijn zwarte kleding wassen en de uitzendingen waaraan ik de afgelopen dagen mocht meewerken terugkijken. Dat doe ik zo vaak mogelijk. Het blijft leerzaam. Je ziet het grote geheel en je kan heel kritisch letten op je eigen bijdrage. Was dat openingszoompje niet te langzaam? Valt het op dat ik daar even tegen het randje van de schepte aan zat? Of stond ik op dat ene moment wel op de beste positie? 

Direct na afloop van een productie ben ik altijd streng voor mezelf. Daar is niks mis mee, maar het is ook goed om het grote geheel later nog eens en met iets meer afstand te bekijken. Kleine missertjes, waarover wij ons soms heel druk kunnen maken, vallen niet altijd op en zeker niet als je het door de bril van de gemiddelde kijker ziet. Toch is het belangrijk om steeds weer te zoeken naar verbeterpuntjes. Het houd me scherp en zo ontwikkel ik mezelf nog steeds. 

Het werk blijft uitdagend als je met kleine, simpele aanpassingen een volgende productie weer net iets beter kan maken. Dat hoeft lang niet altijd geld te kosten. Vaak zit het hem in creatieve oplossingen of het nog slimmer combineren van de bestaande technische middelen. Zie het als een puzzel die je op verschillende manieren kan leggen. Het is een beetje mijn hobby om daar, op een dag als vandaag, over na te denken. Een tijdje geleden heb ik een map in mijn computer aangemaakt met submappen per project of locatie, waarin ik callsheets, plattegronden en foto’s verzamel. Daarnaast maak ik soms wat aantekeningen, zodat ik een volgende keer (vaak pas weer over een jaar of nog later) kan nalezen wat me de vorige keer is opgevallen. Zo houd ik mezelf lekker bezig en het wellicht kan dit archief-in-ontwikkeling op termijn niet alleen voor mezelf nuttig zijn, maar ook voor mijn opdrachtgevers.

2500

 

Dit is mijn 2.500^e blogpost!

Op 1 juni 2005 heb ik op deze website mijn eerste bericht gepubliceerd. De naam Reinonline heb ik die dag verzonnen en ook de layout is in de loop der jaren slechts op kleine punten aangepast. In die tijd begon iedereen zijn of haar eigen weblog. Een blog was de voorloper van social media. De meeste bloggers waren ook alweer vrij snel klaar met deze trend of ze stapten na verloop van tijd over op Facebook, maar ik ben hier blijven schrijven. Vooral omdat ik het leuk vind om te doen. Het is een uit de hand gelopen hobby.

Deze website heeft in al die jaren meer dan 2 miljoen bezoekers getrokken. Er is een fijne harde kern van trouwe volgers. Gemiddeld wordt elk verhaal tussen de 500 en 600 keer gelezen. Los van het feit dat ik heus wel eens flink ben uitgegleden, zijn de reacties die mij bereiken over het algemeen positief. Als ik een tijdje niks plaats, dan krijg ik klachten. Dat zorgt natuurlijk voor extra motivatie, maar ik heb vooral zelf veel plezier tijdens het schrijven. Het is mooi meegenomen dat anderen er ook lol aan beleven.

De leukste stukjes schrijven zichzelf. De beste verhaaltjes staan over het algemeen zo in de steigers, maar soms is het ook echt even ploeteren om tot een samenhangend betoog te komen. Er zijn periodes waarin ik niet zoveel ideeën heb, maar mijn leven als cameraman levert nog steeds voldoende inspiratie op. Lang niet alles kan of wil ik opschrijven. Het mag soms best kritisch zijn of een beetje schuren, maar de algemene teneur van deze site moet positief zijn. Ik wil dat het over de liefde voor mijn mooie vak gaat en het is nooit de bedoeling om iemand persoonlijk aan te vallen. Soms is dat wel eens jammer, maar ik wil niet dat mensen die met mij werken zich druk maken over het feit dat ik wel eens een vervelend stukje over ze zou kunnen schrijven. Dit weblog moet vóór mij werken, niet tegen me.

Het schrijven heeft me best veel gebracht. Zo mocht ik een tijdje stukjes schrijven voor het gratis maandblad ‘Ezeltje Prik’ en zeven jaar lang was ik vaste columnist voor het mediavakblad Broadcast Magazine. Ik heb ook heel wat (web)teksten geschreven in opdracht van bedrijven en collega’s. Interviews gedaan met mensen die ik hoog heb zitten en mijn blogs hebben er zeker keer toe geleid dat ik gevraagd werd voor aansprekende opdrachten. Zo kwam ik op de gekste plekken terecht en kreeg ik kansen waarvan ik nooit had durven dromen. In de coronatijd schreef ik veel waardoor opdrachtgevers aan mij dachten en ik al snel weer opdrachten kreeg. Het loont om met enthousiasme over je vak te schrijven.

Een van de hoogtepunten in al die jaren was toch wel de open brief die ik schreef aan Staatssecretaris Wiebes naar aanleiding van de totaal mislukte Wet DBA. Dat stuk is meer van 96.000 keer aangeklikt. Het leidde er onder andere toe dat ik werd uitgenodigd om te spreken voor vaste kamer commissie die over ZZP-zaken ging. Ik werd gevraagd om met hooggeplaatste mensen van de Belastingdienst te spreken. RTL Nieuws kwam mij interviewen, ik sprak verschillende Kamerleden en uiteindelijk werd de wet in de ijskast gezet. Dat was natuurlijk niet alleen mijn verdienste, maar ik heb op mijn manier wel duidelijk gemaakt dat er een onwerkbare situatie ontstond. Later werd ik uitgenodigd voor verschillende gesprekken met de nieuwe minister van Sociale Zaken, Wouter Koolmees en met de staatssecretaris van Financiën Menno Snel. Mijn avonturen als ‘eenmansvakbond voor ZZP’ers’ werden een terugkerend feuilleton op dit weblog.

Er is me vaker gevraagd wanneer er een boekje uitkomt met mijn columns. Op zichzelf zou ik dat best willen, maar het kost veel tijd om die verhalen te selecteren en waar nodig te herschrijven. Ik zou niet weten waar ik moest beginnen. Daarnaast moet je een boek minimaal 1.000 keer kunnen verkopen om het uitgeven rendabel te maken. Zoveel fans heb ik nou ook weer niet. Voor deze gelegenheid had ik me ook voorgenomen om een top 10 samen te stellen met leukste columns, maar zelfs dat is jammerlijk mislukt. Het ‘doorbladeren’ van 2.500 stukjes is best een werkje. 

Voorlopig typ ik vrolijk verder. Ik zou willen dat de stukjes vaker om te lachen zouden zijn en ik ben soms jaloers op de scherpe pen van andere schrijvers. Er is heus nog genoeg om te ontwikkelen en te leren voor ik aan een roman begin of aan een echt boek. Tijd is een issue, maar onderwerpen zijn er genoeg. Op naar de 3.000!

Point of View - afscheid van een column

Tussen maart 2012 en december 2020 schreef ik in totaal 81 columns voor Broadcast Magazine. Een blik op Omroepland door de ogen van een cameraman. Daarom heeft die reeks de toepasselijke naam ‘Point of View’gekregen. Naast alle schrijfsels op dit weblog deed ik elke maand extra hard mijn best op de 600 woorden die ik mocht aanleveren voor dit mooie mediavakblad. Heel wat onderwerpen zijn in 9 jaar de revue gepasseerd. 

Nu houdt het op. Een maand of twee geleden ben ik gebeld door Jeroen, de altijd vriendelijke eindredacteur van het blad, met de mededeling dat ze hadden besloten om iets nieuws op die plek te gaan doen. Ik vind dat ongelofelijk jammer, want ik was apetrots op mijn vaste plekje in dit prachtige en zeer gewaardeerde blad. Aan de andere kant begrijp het ook. Niet alles kan blijven zoals het is. Ik vond het zelf ook wel lastig om wat onderwerpkeuze betreft niet in herhaling te vallen.

Deze maand is mijn laatste column in Broadcast Magazine verschenen. Het betreft een duidelijke, persoonlijke en heel principiële mening over ‘enhanced audio’ bij voetbalwedstijden. Ik heb er bewust voor gekozen om geen afscheidsspeech te schrijven of een emotionele terugblik, omdat de lezer van het blad daar volgens mij geen boodschap aan heeft. Maar deze weblog gaat over mij en over mijn avonturen. Hier mag ik natuurlijk wel terugblikken en afscheid nemen van mijn dierbare column.

Ik heb me voorgenomen om de komende weken een aantal oude columns af te stoffen en deze opnieuw op mijn blog te plaatsen. Voor de liefhebber en vooral voor mezelf. Het is leuk om al die schrijfsels nog eens terug te lezen. Sommige columns zijn inmiddels gedateerd, maar andere zeker niet. De onderwerpen zijn uiteenlopend, maar altijd gerelateerd aan de omroepwereld. Hoewel sommige mensen de begrippen ‘kritisch’ en ‘zuur’ wel eens door elkaar halen of vinden dat ik teveel zeur, ben ik zelf van mening dat de meeste stukken die ik geschreven heb buitengewoon positief zijn en vooral de liefde voor het vak ademen. De columns waarin ik een uitgesproken mening geef, over zaken die beter kunnen, blijven misschien langer hangen dan blijmoedige anekdotes, schouderklopjes en succesverhalen. Toch ben ik over het algemeen vooral een blije en trotse cameraman, gezegend met fijne professionals waarmee ik mag samenwerken, in een wereld vol avontuur, spanning en sensatie. 

Ik blijf schrijven. Dit weblog blijft bestaan. Of ik in het nieuwe jaar ook iets heel anders ga schrijven, dat weet ik niet. Daar denk ik nog even over na. Ooit moet er toch nog eens een roman komen of een boek over de tv wereld. Misschien ga ik meer interviews maken of reportages schrijven, want ook de deur naar BM blijft gewoon open. Tips en suggesties zijn welkom. En als jij nog een columnist zoekt, dan wil ik altijd met je meedenken.

 

enhanced audio

De sfeer in voetbalstadions is in deze malle tijd ver te zoeken, omdat er geen of nauwelijks nog publiek aanwezig mag zijn bij wedstrijden. Als je de supporters niet meer hoort, merk je pas hoeveel hun geluid toevoegt aan samenvattingen en live-uitzendingen. Het wordt namelijk pas echt spannend als je de emotie vanaf volle tribunes kan voelen. De beleving van een wedstrijd. Ook oorverdovende stilte kan heel bijzonder zijn, zoals in de halve finale van de Champions League op 8 mei 2019, toen Lucas Moura van de Spurs in de allerlaatste minuut de 2-3 maakte en de hele Johan Cruijff Arena opeens vol ongeloof naar adem hapte. 

Maar nu hoor je de hartstocht van voetballiefhebbers helaas niet meer in de stadions. Alleen nog het schoppen tegen de bal, het schreeuwen van spelers onderling en soms de aanwijzingen van een trainer langs de kant van het veld. Daar knappen de meeste wedstrijden niet van op en dus de tv registraties ook niet.

Daarom is besloten om oude stadiongeluiden toe te voegen aan de uitzendingen van voetbal op tv. Enhanced audionoemen ze dat. In Duitsland zijn ze er mee begonnen en zij hebben het meteen gründlich aangepakt. Naar verluidt met de hulp van professionele sounddesigners uit de filmwereld. Uit onderzoeken bleek dat de gemiddelde kijker dit gerecyclede stadiongeluid als prettig ervaart. Dus volgden al snel andere landen, waaronder Nederland. 

Ook hier wordt serieus werk gemaakt van de toegevoegde publieksgeluiden bij voetbalregistraties op televisie. Dat is nog niet eenvoudig. Een geluidsregisseur moet goed weten welke ‘oehs’ en ‘aahs’ hij in de samplemachine stopt en op welk moment hij ze er weer uit moet toveren. Het moet realistisch klinken, dus is het cruciaal dat diegene de wedstrijd aanvoelt. Als hij te laat reageert is het gelijk potsierlijk. Verkeerde keuzes zullen de kijker opvallen en gaan al snel irriteren. Fluitconcerten en spreekkoren zijn natuurlijk uit den boze. Het geluid van uitpubliek moet stiller klinken dan dat van thuispubliek, behalve als de uitspelende club scoort. 

De resultaten zijn verbluffend goed. Het is ongelofelijk knap wat ze allemaal kunnen en het klinkt in de meeste gevallen buitengewoon geloofwaardig. Toch kan ik persoonlijk niet wennen aan het enhanced audio. Het is niet echt en het past niet bij deze gekke tijd. We leven in 2020 en alles is nu anders. Het is de realiteit dat er geen sfeer en dus weinig geluid te horen is in de stadions. Als je publieksgejoel toch aan een uitzending toevoegt, dan doe je de werkelijkheid geweld aan. Het slaat nergens op en het zegt niks. Het is nepgeluid. 

Waar trek je de grens als commerciele belangen een steeds grotere rol spelen? Krijgen we binnenkort ook enhanced publiek op de lege tribunes, enhanced analyses van deskundigen naar keuze en enhanced virtualreality-doelpunten als er onverhoopt niet gescoord wordt? 

Een goed wedstrijdverslag is in mijn ogen nog altijd een journalistiek product. Het moet een objectieve weergave zijn van wat er daadwerkelijk op en rond een voetbalveld gebeurt… en niks meer.

 

Deze column schreef ik voor Broadcast Magazine en is gepubliceerd in het decembernummer van hét mediavakblad van Nederland. Het is de 81^e en tevens de laatste column die ik schreef in de reeks Point of View. 

livestream

Dit weekend staat mijn 80^e column uit de reeks ‘Point of View’ in BM, hét mediavakblad van Nederland. De titel is deze maand: ‘livestream’: 

                 

‘Livestream’ is het toverwoord dat onze branche door de coronacrisis sleept. Gelijk al in maart hebben veel partijen zich gestort op webcasting en andere vormen van online communicatie met behulp van audio en video. We zijn er inmiddels zo druk mee dat ze zich in Hilversum af en toe al achter de oren krabben, omdat er opeens een tekort is aan goede technici en operators. 

Het schijnt dat er zoveel regiesetjes zijn gebouwd, dat firma’s als Black Magic en Panasonic de vraag naar (remote)camera’s en randapparatuur niet meer aankunnen. We streamen ons suf voor bedrijven, scholen, universiteiten, kerken, muzikanten, kunst- en cultuurinstellingen of evenementen die hun publiek nu niet op een normale manier kunnen bereiken. 

Zelf heb ik inmiddels ook ontdekt dat er nog een hele wereld buiten Omroepland is. Wie zich een beetje wil aanpassen kan daar veel plezier beleven. Je moet nieuwe opdrachtgevers soms een beetje helpen, want zij kunnen nog niet altijd inschatten wat er komt kijken bij het produceren van een afwisselende talkshow, een flitsende online productpresentatie, de registratie van een evenement of een boeiend webinar voor het personeel. 

Zolang je out-of-the-box denkt en zoekt naar creatieve oplossingen, kom je tot verbluffende resultaten. Het is grappig om te zien hoe er nu, deels ook onder druk, slimme constructies worden bedacht. Met een kleinere crew en goedkopere middelen draaien we producties, waarvan we een paar maanden geleden nog riepen dat het onmogelijk was. 

Zelf ben ik op het moment druk met zeven livestreams van klassieke concerten die philharmonie zuidnederland ten tonele brengt. Het kwam op mijn pad, nadat iemand gezien had dat ik een schoolmusical aan het streamen was. Nu heb ik naast camerawerk ook opeens de rol van livestreamproducer. Dat heb ik nog nooit gedaan, maar ik denk dat ik het wel kan. Sinds maart heb ik deze Pippi Langkoushouding noodgedwongen aangenomen, maar het levert een hoop nieuwe inzichten op. Het is een uitdaging om met beperkte middelen en nieuwe werkwijzen toch een professioneel product aan te bieden. Zo was ik bijvoorbeeld altijd wars van remote camera’s, tot ik dit voorjaar ontdekte dat met deze apparaten projecten te realiseren zijn, waar in het verleden geen budget voor was. Het komt dus niet in de plaats van onze meer traditionele manier van werken, maar het biedt juist mogelijkheden en interessante perspectieven. 

Daarbij heb je altijd weer vakmensen nodig om te komen tot resultaten om trots op te zijn. Dus levert het werk op. Niet alleen voor handige jongens en meisjes, maar ook voor ervaren professionals en specialisten die weten hoe je met een klant om moet gaan en hoe je verwachtingen moet managen. 

Een vaccin zal straks niet alleen het coronavirus bestrijden, maar ook voor een deel de pandemie van livestreams waar we momenteel midden in zitten. Toch is dit fenomeen niet voor iedereen in de AV sector een tijdelijke bezigheidstherapie. De betere webinars, livestreams en andere vormen van webcast behouden ook na het coronatijdperk hun bestaansrecht.

zolderkamerberekeningen

                  

Onze zolder bestaat uit een fijne werkruimte met een uniek uitzicht en een deel ‘achter het schot’. Door middel van een klein deurtje kom je bij de bergruimte onder het schuine dak, waar in de loop der jaren een enorme hoop spullen terecht is gekomen. Zaken die niet meer nodig zijn voor dagelijks gebruik, maar te goed zijn om weg te gooien. Na de vakantie moest ik daar enige orde op zaken stellen, om onze kampeerspullen weer voor een jaar op te bergen. Tijdens het opruimen stuitte ik op een oude ordner waarop ‘DutchView’ stond. Even overwoog ik om deze goed gevulde map gelijk weg te kieperen, want ik ben al elf jaar uit dienst, maar toen klapte hij open.

Mijn oog viel op een offerte van CamCompany, gedateerd 19 november 2003. Het betrof een aanbieding voor een ENG programma met een cameraman, een geluidsman en een standaard cameraset op basis van Digital Betacam. Voor de cameraman rekenden we € 360,- per dag (10 uur uit- en thuis), voor de geluidsman € 296,- en voor de apparatuur maar liefst € 336,-. Dat was in een periode waarin het met dat bedrijf financieel niet voor de wind ging, dus die aanbieding zal scherp zijn geweest. Toch zullen deze bedragen velen in onze branche nog steeds heel vertrouwd in de oren klinken. 

Zeventien jaar later is dit nog steeds wat veel freelancers die via facilitaire bedrijven werken rekenen voor een dag. In zeventien jaar zijn de prijzen voor apparatuur alleen maar afgenomen en de tarieven voor camera- en geluidsmensen slechts een piepklein beetje gestegen. 

Nou ben ik geen econoom, maar met een beetje Googlen vond ik op internet een handige inflatiecalculator, die rekent op basis van de cijfers van het CBS. Daar voerde ik de prijs voor een cameraset uit 2003 in en kreeg met een simpele druk op de knop te lezen dat er nu € 441,65 op het prijskaartje zou mogen staan. Nu kan je stellen dat de apparatuur waarmee we tegenwoordig werken goedkoper in aanschaf is, maar een cameraman die in 2003 al € 360,- kostte zou nu € 473,- moeten factureren, tenminste als we al die jaren wel keurig rekening hadden gehouden met de inflatiecijfers. Verhoudingsgewijs houden we aan een dag hard werken dus veel minder over dan in 2003. Zelfs wanneer je rekent met tarieven tussen € 380,- en € 400,- per dag.

Ik weet dat we nu terecht zijn gekomen in een complexe crisis en dat we blij moeten zijn met elke dag werk die we kunnen pakken. Toch wil ik er op wijzen dat het dus geen verstandige optie is om de komende tijd te zakken met tarieven voor personeel. Wat je weggeeft krijg je er kennelijk niet zomaar bij als het straks weer beter gaat met onze economie. Om ook na deze crisis een enigszins gezonde branche over te houden moeten we nóg slimmer produceren, gaan voor kwaliteit en onze markt desnoods iets laten krimpen. Laten we er wel voor zorgen dat de vakmensen die overblijven genoeg verdienen, zodat zij ook de komende zomer hun campingspullen weer tevoorschijn kunnen toveren om er een paar weken lekker op uit te trekken. We moeten op een gezonde en fijne manier kunnen leven van dit fantastische werk. Vitale en gelukkige mensen maken namelijk de mooiste programma’s.

Deze column schreef ik voor Broadcast Magazine, hét mediavakblad van Nederland en hij is gepubliceerd in BM 391 van september 2020. 

 

prettig gesprek

Dagboek van een ZZP'er in crisistijd

nr. 38 / dag 123

Twee weken geleden schreef ik over de online sessie van Broadcast Media Society, waar ik het als ‘inbeller’ aan de stok kreeg met Georgette Schlick, de CEO van Fremantle Nederland. We hadden op zijn zachtst gezegd een meningsverschilletje over de tarieven van ZZP’ers in de mediawereld. Schlick zei dat door de crisis budgetten zwaar onder druk staan, er de komende jaren veel minder programma’s geproduceerd worden, dat daarom iedereen water bij de wijn zou moeten doen en er alleen nog werk voor freelancers zou zijn als die bereid waren om flink met hun tarieven te zakken. Ze noemde daarbij een percentage van twintig procent. Ik viel van mijn stoel en schreef uiteindelijk, na een week piekeren, een verhaal waarin ik mijn teleurstelling en ongenoegen niet onder stoelen of banken stak. 

Dat werd door velen in ons wereldje gelezen en leidde met name onder ZZP’ers tot grote ergernis. Al een dag later stond Georgette Schlick op mijn voicemail. Zo had ze het nooit bedoeld. Ze nodigde mij uit voor een kop koffie, zodat ik kon uitleggen waarom het volgens mij niet mogelijk is om met de tarieven van freelance cameramensen te zakken en dan zou zij uitleggen waar de grote producenten op dit moment mee worstelen. Die uitnodiging heb ik uiteraard met twee handen aangegrepen.  

De vorige week maandag spraken we elkaar in Amsterdam. Ik had me super goed voorbereid. Niet vaak heb ik mijn eigen boekhouding zo gedetailleerd bestudeerd. Ook heb ik uitgebreid overlegd met een grote groep collega freelancers en ik heb gesproken met zeer ervaren cameramensen die in vaste dienst zijn. Ik had boekhouders gesproken, uitgezocht wat de winst van RTL in 2019 was en ik wist wat een freelance tegelzetter, stukadoor en automonteur verdienen.

Een groot deel van die bagage bleek overbodig. Om te beginnen bood Georgette Schlick uitgebreid haar verontschuldigingen aan voor de uitspraken die ze had gedaan bij de Broadcast Media Society en dan met name de door haar genoemde 20% tariefdaling. Ze begreep zelf ook wel dat dit niet realistisch is en legde uit dat haar opmerking voortkwam uit frustratie, die zij zelf ervaart door de enorme druk die door de zenders momenteel op de programma budgetten wordt gelegd. Deze budgetten zakken dus wel degelijk met 20%.

Omroepen zeggen dat ze door tegenvallende reclame-inkomsten genoodzaakt zijn om fors te bezuinigen op alle budgetten van producties. Daarnaast zijn er allerlei coronamaatregelen die extra geld kosten, wat niet of slechts gedeeltelijk wordt vergoed. Ook lopen de producenten grote financiële risico’s, omdat door deze pandemie veroorzaakte schade door geen enkele verzekering wordt gedekt. Dat alles nam niet weg dat ze oprecht spijt had van haar veel te koele reactie op mijn hulpvraag namens alle gedupeerde freelancers. 

Alleen was ik niet gekomen voor excuses. Ik wilde heel graag uitleggen hoeveel (of juist weinig) een freelance cameraman aan het eind van alle afrekeningen overhoudt aan een dag filmen. Dat de tarieven voor freelancers aan de facilitaire kant van onze branche al tien jaar lang hetzelfde zijn. Iedere keer als we er net een beetje bij hebben gesnoept moet het er vervolgens weer om een of andere reden vanaf. Soms direct, vaak indirect. Aan de andere kant blijven de kosten stijgen. Onder de streep verdienen we dus ieder jaar iets minder. Ik in ieder geval wel. En dan ben ik nog iemand die vaak te horen krijgt dat ik ten opzichte van veel collega’s een dure jongen ben.

Ik had een heel mooi overzicht bij me met daarop het aantal dagen dat ik vorig jaar heb gewerkt, het aantal weekenden (35!), het aantal verschillende opdrachtgevers, de facturabele uren, mijn omzet, de bedrijfskosten, de kosten voor pensioen en mijn AOV, de belastingen en wat er dan onder de streep overblijft voor mij en de drie aandeelhouders bij mij thuis. Het is een beetje appels en peren vergelijken, maar dat komt aardig in de buurt bij het netto salaris van een ervaren cameraman die in vaste dienst is bij NEP. Of in ieder geval wat ik daar zelf elf jaar geleden nog verdiende. 

Ik heb in zekere zin mijn vrijheden en in ieder geval geen baas waar ik naar moet luisteren, maar het leven van een freelance cameraman is zeker geen vetpot. Voor het bedrijfsrisico dat ik loop krijg ik niks. Het is niet eenvoudig om een buffer (die ik na deze crisis opnieuw moet aanvullen) op te bouwen. Dus in mijn ogen is het onmogelijk om nog te snijden in de tarieven van freelance cameramensen en al helemaal niet in de tarieven van geluidsmensen die sowieso al substantieel minder krijgen. Als je daar in snijdt is het voor die jongens veel lucratiever om een brommertje aan te schaffen en pizza’s te gaan bezorgen. De problemen van RTL, de NPO en alle producenten kunnen wij niet oplossen door weer een beetje water bij de wijn te doen.

Georgette Schlick was het met mij eens. Vervolgens hebben we samen zitten brainstormen hoe we dan de aankomende financiële crisis in Omroepland te lijf moeten gaan. We deelden samen de visie dat er waarschijnlijk minder geproduceerd zal gaan worden, omdat er minder geld in de markt is. En dat wat geproduceerd wordt zal voor een substantieel lager budget gemaakt moeten worden. Als we niet willen dat de makers (daaronder verstaan we dan ook de facilitaire spelers) daarvan de dupe worden, dan zullen we moeten kijken hoe we nog efficiënter kunnen produceren. Wellicht moeten we met andere technieken gaan werken en waarschijnlijk ook met minder mensen.  

Ik vrees dat onze sector gaat afslanken, dat bedrijven kleiner worden en dan blijven er uiteindelijk ook minder freelancers over, maar we moeten er wel voor zorgen dat de mensen die overblijven er ook van kunnen leven. Ervaren, creatieve en innovatieve krachten wil je binnenboord houden, maar dat zijn ook de mensen die als eerste iets anders gaan doen als je blijft rommelen aan hun dagprijzen. Dus moeten we in onze hele sector stoppen met het telkens weer uitknijpen van mensen. Dat geldt overigens niet alleen voor de freelancers, maar ook voor het personeel dat bij facilitaire bedrijven in vaste dienst werkt.

We kwamen samen tot de conclusie dat dit wel makkelijker gezegd is dan gedaan. Ik heb als freelancer last van collega’s die niet verzekerd zijn, geen pensioentje opbouwen en dus eerder kunnen zakken met hun dagprijs dan ik. Hetzelfde geldt voor grote producenten als Fremantle. Zij kunnen ook niet oneindig zakken met hun tarieven. De kleinere producenten feitelijk ook niet, maar uit noodzaak doen ze dat wel, met alle gevolgen voor de facilitaire partijen van dien. En door alle concurrentie is het natuurlijk voor opdrachtgevers op alle niveaus interessant om mensen en bedrijven tegen elkaar uit te blijven spelen.

Juist daarom is het zo ontzettend belangrijk dat we met elkaar spreken. Het gesprek met Georgette Schlick was buitengewoon prettig, verhelderend en in mijn ogen super nuttig. We moeten elkaar blijven vertellen hoe ons speelveld in elkaar steekt. Niet alleen op managementniveau, maar ook af en toe van beneden naar boven. 

Ik was heel blij met de uitnodiging. Natuurlijk zal onze wereld nu niet op slag veranderen en zal het ook niet zo zijn dat Fremantle of een van de andere grote producenten alle cameramensen gaat bellen met de mededeling dat ze vrolijk wat meer mogen factureren, maar ik weet zeker dat Georgette Schlick door dit gesprek anders naar de situatie van de freelancers kijkt. Dat zie ik als grote winst. Onze fittie is zeker niet voor niks geweest.